" اَلرَّحِيمِ de fiilî olan sıfat-ı gayriyeye imadır." cümlesini izah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

İlk önce, fiili sıfatlar nelerdir, bunu açıklamaya çalışalım:

Allah'ın fiili sıfatları; tahlik (yaratma), terzik (rızık verme), inşa (mevcut şeylerden varlıkları yaratma), ibda (eşsiz bir şekilde ve ilk yaratma), ihya (diriltme), if­na (yok etme), tasvir (şekil verme), inma (büyütme), tezyin (süsleme), tanzim (nizama ve düzene koyma), tekmil (kemale er­dirme), tenvir (nurlandırma), ba's (öldürdükten sonra tekrar dirilt­me), in'am (nimetlendirme) ve terbiye etme gibi,.. iş ile ilgili olan sıfatlardır. Bu sıfatların hepsi tekvin sıfatının manası içine girmektedir.

Ayrıca bu fiillerin -tabiri caizse- bir de alt şubeleri vardır. Bunla­ra bakıldığında, ilâhî fiillerin sonsuzluğu daha iyi anlaşılır. Mesela, terbiye etme tek bir fiili sıfattır; ama sayısız denilecek kadar çok şubeleri var­dır. Bütün âlemlerin terbiyesinden, semanın terbiyesine, arzın terbiyesine, insanın terbiyesine, gözün, kulağın, ağzın, midenin terbiye­lerine, alyuvarların, akyuvarların, bakterilerin, mikropların terbiye­lerine kadar nice farklı terbiye tarzları vardır. Rabbussemavat vel Arz, Rabbul alemin, Rabbunnas, Rabbuşşira, Rabbi Musa ve Harun gibi tabirler, kur'anda bahsedilen bu terbiye fiilinin farklı yansımalarıdır. Dolayısıyla bu sıfatlar külliyet ve cüziyet itibariyle, farklı tecelli etmektedirler. Diğer fiiller de bu şekilde düşünülebilir.

Fiilî sıfatların meydana çıkması mahlukların varlığına bağlı olduğu için, bunlara sıfat-ı gayriye denilir. Yoksa bu sıfatlar da Cenab-ı Hakk’ın zatına ait sıfatlardır. Ancak bu sıfatların tecellisi gayrın varlığına bağlıdır. Bu sebeple bu sıfatlara sıfat-ı gayriye denilir.

Fiili sıfatları bu şekilde tanıdıktan sonra, şimdi Er-Rahim isminin bu fiillere olan imasına geçelim…

Saydığımız bütün fiili sıfatlar ve sayamadıklarımız, Cenab-ı Hakk’ın tekvin sıfatının manası içine girse de bütün bu sıfatlar Er-Rahim ismine dayanmakta ve Er-Rahim ism-i şerifi sebebiyle tecelli etmektedir. Şöyle ki:

Mesela, rızıklandırmak bir sıfat-ı fiiliyedir. Cenab-ı Hakk’ın rızıklandırmasına sebep olan şey ise merhametidir. Eğer Rabbimiz kullarına acıyıp merhamet etmeseydi, elbette onları rızıklandırmazdı. Demek, rızıklandırmak sıfat-ı fiiliyesi, Er-Rahim ismine dayanmakta ve Er-Rahim ism-i şerifi sebebiyle tecelli etmektedir. Eğer Rabbimizin merhameti olmasaydı, rızıklandırmak sıfat-ı fiiliyesi tecelli edemezdi.

Yine bir sıfat-i fiiliye olan "hayat verme" sıfatına bakalım: Hayat vermek, merhametin bir neticesidir. Eğer Rabbimiz merhamet sahibi olmasaydı, ihya sıfatıyla tecelli etmez ve hiçbir mahlûkuna hayat vermezdi. Demek, ihya fiili de yine Er-Rahim ismine dayanmakta ve Er-Rahim ism-i şerifi sayesinde tecelli etmektedir.

Yukarıda verdiğimiz iki fiili sıfat gibi, bütün fiili sıfatlar Er-Rahim ismine dayanmakta ve Er-Rahim ism-i şerifi sebebiyle tecelli etmektedir. Cenab-ı Hak merhamet sahibi olduğu için besliyor, yaratıyor, terbiye ediyor, süslüyor, boyuyor, tanzim ediyor, tekmil ediyor ve hâkeza…

O halde, اَلرَّحِيمِ de, fiilî olan sıfat-ı gayriyeye imadır.” cümlesi hakkında diyebiliriz ki: Madem Zat-ı Zülcelal merhamet sahibidir; o hâlde bu merhametin tecelli etmek istemesiyle yaratacak, besleyecek, suret verecek, tekmil edecek, büyütecek, koruyacak, in’am edecek ve diğer fiili sıfatlarlarıyla tecelli edecek. İşte bu sebeple, Er-Rahim ismi, sıfat-ı fiiliyeye ima eder.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Yorumlar

aynurkus

Nasıl ki; İradenin hakkını vermek ancak, kendisini dileyeni dilemekle ifa edilebilir.
İbadına bütün mahlukatı musahhar ederek sınırsız merhametini gösteren merhamet sahibinin lûtuf ve nimetlerine de, ancak mahlukatını kuşatacak bir şefkatle şükredilebilir.

İkinci tarıkımız da zikredilen; “Hem şefkat dahi, aşk gibi, belki daha keskin ve daha geniş bir tariktir ki, Rahîm ismine isal eder” hakikatı da bir derece bunu ifade eder.

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
HAO
"İradenin hakkını vermek ancak, kendisini dileyeni dilemekle ifa edilebilir. " bu tabir oldukça değişik ve ilginç ; biraz daha izah edilebilmesi mümkün mü
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.

BENZER SORULAR

Yükleniyor...