"Âdetullah namı altında şerler gelir.", diye bir ifade var. Peki bu âdetullah kanunlarının işlemesi için illa şer gerekli midir? Yani bu cüzi kötülükler bile gelmeden iyilikler vücuda gelemez miydi?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Bir fabrikatör, bazı işçiler hata edip ürünlerin bazılarına zarar verebilir endişesi ile fabrikayı yapmaktan vazgeçse, fabrikayı yapmaktaki bir çok hayrı ve kazancı terk ettiği için vehham ve divane addedilir. Cüzi bir şerrin gelmemesi için külli hayrı terk etmek, külli bir şerdir.

Öyle ise kafirlerin kendi iradeleri ile şerre ve ateşe gitmelerini engellemek için varlığı yaratmamak ya da başka bir surette yaratmak külli bir şer olup Allah’ın hikmet ve iradesi ile bağdaşmaz. Kafirlerin hatırı için bu kainat düzeninin geri bırakılması makul değildir.

Allah zaten kainatı mutlak bir hayır ve güzellik üzerine yaratmıştır. İnsan eli hiç karışmasa, kanatta şer diye bir şey olmaz. Şerri açığa çıkaran ya da zahir hale gelmesine sebep olan insanlar ve cinlerdir. Allah’ın burada yaptığı şey, imtihanın gereği olarak şerre imkan ve ihtimal bırakmasıdır ki, bundan dolayı da muaheze edilemez. Zira şerre imkan tanımakla, şerri işlemek aynı manaya gelmez.

Allah hayrın sayısız makam ve mertebelerini insanlara ihsas etmek için onun zıtlarına müsaade etmiştir. Mesela sıcağın sayısız derecesi ancak soğuğun olması ile anlaşılır. Yine ışığın kıymet ve derecesi karanlığın müdahalesi ile açığa çıkar. Aynı şekilde, güzelliğin sayısız mertebesi ancak çirkin şeyler ile anlaşılır vesaire. Bu gibi külli neticeleri ve makamları bazı küçük şerler ve insanların hataları yüzünden yok etmesi mümkün değildir.

Herkesin eşit bir seviyede ve hayırlı bir surette yaratılmasına ihtiyaç yoktur, zira sayısız melekler o vazifeyi zaten ifa ediyorlar. Allah, kendi iradesi ile iman edip ibadete meyledecek varlıkları yaratmayı murat ediyor ki, insanın yaratılmasındaki en büyük sır ve plan budur.

Özgür bir iradenin verilmesi elbette zıddını da içermek zorundadır. Yani insan iman etmeye meylettiği gibi küfre de meyledebilir. İradeyi değerli ve yaratılmaya layık kılan da bu ihtimaldir. Bu sebeple Allah iradeyi iki taraflı ve iki yönlü yaratmıştır. Kul kendi kesbi ile Allah’a iman edebileceği gibi, aynı kesbi ile küfre de gidebilir. Allah bu tarz bir varlığı murat etmiştir ki, bazı bozuk karakterlerin bu planı geri çevirmesi kabil değildir. Yani Allah, kafirlerin haksız hatırı için bu hilkati terk etmez.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

BENZER SORULAR

Yükleniyor...