Block title
Block content

Allah; ihtiyacı olmadığı halde, isim ve sıfatlarını müşahede edebileceği halde, insanın var olup olmamasının zatında bir eksikliğe sebep olmayacağı halde, insanı neden yarattı?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Evvela, Allah her türlü ihtiyaç ve gereksinimden münezzeh ve mukaddestir. İhtiyaç ve gereksinim gibi haller ilahlık vasfı ile asla bağdaşmaz.

İkincisi, Allah ezeli irade sahibidir, dilediğini yaratır dilediğini yaratmaz. Onun iradesi üzerinde bir irade ya da Onun ezeli iradesini tesiri altına alacak bir faktör ya da sebebin bulunması mümkün değildir. Öyle ise Allah bir şeyi yaratmış ise, o yaratmış olduğu şeyi mecburiyetten ya da bir ihtiyaçtan dolayı değil keyfemayeşa olarak yaratmıştır.

Üçüncüsü, Allah’ın yaratması hikmeti değil, hikmet Allah’ın yaratmasını takip eder. Yani bir şey hikmetli olduğu için yaratılmaz, Allah yarattığı için hikmetli olur. Bu yüzden hikmeti Allah’a mecbur ve vacip kılmak Mutezilenin batıl bir hükmüdür.

Dördüncüsü,

Allah var idi ve Allah’tan başka bir şey mevcut değildi.”(1)

Mevcudat yokken Allah kendi sonsuz cemal ve kemalini, kendi sonsuz nazar-ı İlahisi ile seyrediyor ve bundan büyük bir lezzet ve keyif alıyordu. Tabi buradaki "keyif ve lezzet" mukaddes bir keyif ve lezzettir, yani Allah’ın Zat-ı Akdesine münasip bir keyif ve lezzettir. Yoksa bizim anladığımız manada, bir ihtiyaçtan dolayı alınan bir keyif ve lezzet değildir.

Allah ezelde, kendi zâtını, ulûhiyyetine mahsus izzet ve azametini, cemâl ve kemâlini bizzat müşahede ediyordu. Kudsî zâtını, ulûhiyetinin şanına uygun bir surette hamd, tenzih ve takdis ediyordu ve ayrıca ilmindeki eşyanın mahiyetlerini takdir ve tanzim ettiği de ifade edilmiştir.

Allah'ın gerek kendi zâtını müşahede etmesi, gerekse ilmindeki eşyanın mahiyetlerini takdir ve tanzim etmesi, zaman içinde değildir. Yani bunlar bir zaman silsilesi içerisinde düşünülemez. Ezeldeki bu müşahede, bu takdir ve tanzimi insan aklı idrak edemez. Bunun hakikatine ne bir melek-i mukarrebin, ne bir nebiyy-i mürselin idrâk ve marifeti kavuşabilir. Bu hakikat, ancak Allah’ın malumudur.

Beşincisi, Allah ihtiyaçtan münezzeh ve mukaddes olarak eşyayı ve insanı kendi cemal ve kemalini görmek ve göstermek için yaratmıştır. Ve bu yaratmaktan yine ihtiyaçtan ari ve pak olarak büyük bir keyif ve lezzet-i mukaddese almış ve almaktadır. Üstad Hazretleri bu dakik meseleye şöyle işaret ediyor:

"Gizli, kusursuz kemal ise, takdir edici, istihsan edici, 'Maşaallah' deyip müşahede edicilerin başlarında teşhir ister. Mahfî, nazirsiz cemal ise, görünmek ve görmek ister. Yani, kendi cemâlini iki vecihle görmek; biri muhtelif aynalarda bizzat müşahede etmek, diğeri müştak seyirci ve mütehayyir istihsan edicilerin müşahedesiyle müşahede etmek ister. Hem görmek, hem görünmek, hem daimî müşahede, hem ebedî işhad ister."(1) 

Allah’ın ebedi ve ezeli olan cemal ve kemalini görmek ve göstermek istemesi bir şuunatıdır. Bu yüzden kendi cemal ve kemalini hem görecek hem de gösterecek aynalar yaratmıştır. Allah’a ait bu şuunat -haşa- geçici bir heves olmadığına göre, bu şuunat kati ve zaruri bir şekilde ebedi olan cemal ve kemalin seyirci ve gözlemcilerinin de  vücutlarını ve bekalarını ister. Yani ebedi teşhir olunma şuunatı ebedi seyircileri ister demektir. Cennetteki Rü’yetüllahı da bu kapsamda değerlendirebiliriz.

“Hem daimî müşahede, hem ebedî işhad ister.” Buradaki daimi müşahede Allah’ın İlahi gözlemlemesi anlamında iken, ebedi işhad ise mahlukatın İlahi gözleme daimi ve ebedi ayna olması anlamındadır. Malum ebedi  cemal ve kemalin en büyük müşahidi İlahi müşahededir. 

“İster” ifadesi mecazi bir ifade olup bir ihtiyaç ve gereksinimi ihsas etmiyor. O yüksek ve ince mana ancak böyle dar ve mecazi ifadeler ile ifade edilebilir...

Dipnotlar:

(1) bk. Buhârî, Tecrîd-i sarîh: 1317.

(2) bk. Sözler, Onuncu Söz.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Dördüncü Suret | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 2706 | Word indir | Pdf indir
Paylaş

Yorumlar

teoman

ama bu sadece Allah'ın malumudur dersek o zaman bu durumu akla nasıl yaklaştıracağız ya da bu akli bir mesele değil sadece iman ederiz mi diyeceğiz?

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Editor (Muaz)
Biz bu sorunun cevabını yazıp okuyabiliyor isek demek bize de malum olmuş demektir.
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
BENZER SORULAR
Yükleniyor...