Block title
Block content

Allah kulların iradelerine müdahale etmemektedir. Diğer yandan, kullarının ihlasla yapılan dualarını kabul etmekte ve onları musibetlerden korumaktadır. Acab dualı bir insanı öldürmek isteyen kişinin iradesine müdahale edilerek mi öldürülmek istenen kişi korunmaktadır? Yoksa istenen sonucun gerçekleşmesi mi Allah tarafından engellenmektedir?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Cebriye mezhebi, insan iradesini inkar ettiği için sebepleri inkar edip, fiilleri tamamı ile kadere yüklüyor. "İnsan irade etse de etmese de kaderde yazılı olan başa gelir." diyor. Bu yüzden sebep ortadan kalksa da cinayet yine olacaktı diyerek insanı cebire mahkum ediyor. Yani sebep ile neticenin ayrı kaderlere sahip olduğunu iddia ediyor. Sebep ile netice arasındaki bağ ve zarureti ancak iki kader programı şeklinde aşıyorlar. Yani sebep öldürme fiiline, netice de ölüm fiiline kader tarafından mahkum edilmişler diyerek, insan iradesi yerine ikinci bir kaderi tasavvur ediyorlar.

Cenâb-ı Hak bu âlemde hikmetiyle her neticeyi bir sebebe bağlamıştır. Bu hakikat, yani sebep-sonuç ilişkisi kaderin sebeple müsebbebe bir taalûk ettiği şeklinde ifâde edilmiştir. Meselâ bir çocuk müsebbeb, anne ve babası ise sebebdir. Cenâb-ı Hak o çocuğun yaratılmasını o anne ve babadan takdir etmiştir. İşte Cebriye, sebeble müsebbebe ayrı birer kader tevehhüm etmekte, yâni ebeveyn ile çocuğu ayrı ayrı nazara almaktadır. Bunun neticesi olarak dünyaya gelmiş bulunan bir çocuk için, "Madem ki onun kaderi dünyaya gelmektir; ebeveyni olmasa da o çocuk dünyaya gelirdi." gibi hatalı bir fikre sapmaktadırlar.

 Mutezile ise, sebeblere te'sir vererek, ebeveyni olmasaydı o çocuk dünyaya gelmezdi gibi yine bâtıl bir fikir ileri sürerek kaderi inkar ediyorlar.

Mutezile mezhebi insan iradesini tam yetkili ve muktedir gördüğü için, sebep olmasa netice de vuku bulmazdı diyerek kaderi inkar ediyor. Yani her iki batıl mezhep de insanın bilmesinin mümkün olmadığı gaybi şeyler hakkında inançları doğrultusunda fikir yürütüyorlar.

Halbuki Ehl-i sünnet ne kaderi ne de insan iradesini inkar etmiyor. Bu gibi olaylar içinde hem kaderin hem de insan iradesinin bir hissesi vardır diyor. Sebebin olmadığı bir durumda insanın netice hakkında bir bilgi sahibi olamayacağını söyleyerek en makul fikri ortaya koyuyorlar. Yani Allah bir hüküm verirken, iki ayrı kader programı çizmek yerine, bir kaderde sebep ve sonucu takdir ediyor. Sebebe ayrı neticeye ayrı bir kader programı yapmıyor demektir.

Allah’ın insanı nasıl muhafaza edeceğini bizim kestirmemiz mümkün olmadığı için, Allah şu yolla muhafaza eder demek yanlış olur. Lakin cinayete azmetmiş birisinin iradesini kesmek cebire gireceği için, neticeyi gerçekleştirmemek şeklinde yorumlamak daha makul olur.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Kaderle İlgili Genel Sorular | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 3362 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...