Block title
Block content

Allah´ın var ve bir olduğuna iman ediyorum ve anlıyorum. Ama onun esmasından, isimlerinden, sıfatlarından emin olamıyorum. Mesela Rahim, Kerim isimleri; bu konuda yardımcı olur musunuz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Allah’ı tanımanın en sağlam ve güzel yollarından birisi, eserden müessire doğru gitmektir. Yani eserlerinden hareket ederek, eser sahibini tanımaktır. Bu yüzden kainat ve içindeki sanatlar hepsi birer penceredir, bu pencerelere iman gözü ile bakılırsa, marifet şuaları parıldar. Her bir eser üstünde Allah’ın isim ve sıfatları tecelli eder. İnsan bu tecellileri takip ederek kaynağı olan Allah’a ulaşır. Bu tecelliler içinde Allah’ın bin bir ismi tecelli eder. Her meslek ve meşrep sahibi bu isimlerden birisini esas alır ve o ismin gözlüğü ile kainata ve eserlere bakar, o isme yapışır ve o ismin tecelli ipi ile Allah’a ulaşır.

وَاِنْ مِنْ شَىْءٍ اِلاَّ يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ sırrınca, her şeyden Cenâb-ı Hakka karşı pencereler hükmünde çok vecihler var. Bütün mevcudatın hakaiki, bütün kâinatın hakikati, esmâ-i İlâhiyeye istinad eder. Her bir şeyin hakikati, bir isme veyahut çok esmâya istinad eder. Eşyadaki sıfatlar, san’atlar dahi, herbiri birer isme dayanıyor. Hattâ, hakikî fenn-i hikmet Hakîm ismine ve hakikatli fenn-i tıp Şâfî ismine ve fenn-i hendese Mukaddir ismine, ve hâkezâ, herbir fen bir isme dayandığı ve onda nihayet bulduğu gibi, bütün fünun ve kemâlât-ı beşeriye ve tabakat-ı kümmelîn-i insaniyenin hakikatleri esmâ-i İlâhiyeye istinad eder. Hattâ, muhakkıkîn-i evliyanın bir kısmı demişler: 'Hakikî hakaik-i eşya, esmâ-i İlâhiyedir. Mahiyet-i eşya ise, o hakaikin gölgeleridir. Hattâ, bir tek zîhayat şeyde, yalnız zâhir olarak yirmi kadar esmâ-i İlâhiyenin cilve-i nakşı görünebilir.'(1)

Üstad Hazretlerinin yukarıdaki enfes ifadelerinden de  anlaşılacağı gibi, her bir eşya ve mahluk bir çok ismin mana ve hükümlerini gösteren bir ayna ve levha gibidir. Elmanın Allah’a işaret eden yüzlerce yönü ve nispeti bu isimlerin mana ve hükümleridir. Mesela, elmanın şekli Musavvir ismine, midemize rızık olması Rezzak ismine, azalarımıza şifa ve vitamin olması Şafi ismine, ikram ve ihsan olması Kerim ve Mün’im isimlerine, içindeki hikmet ve faydalar Alim ve Hakim isimlerine ve hakeza; her bir mana bir pencere olup arkasındaki bir isme işaret ediyor ve o isimleri ispat ediyor. Ve Allah’ı  bize bütün isim ve sıfatları ile mükemmel bir şekilde tarif ediyor.

"İşte, hakaik-i eşyanın esmâ-i İlâhiyeye dayandığını ve istinad ettiğini, belki hakikî hakaik, o esmânın cilveleri olduğunu ve her şeyin çok cihetlerle, çok dillerle Sâniini zikir ve tesbih ettiğini anla."(2)

Bütün mahlukatın ve eşyanın aslı ve hakikati Allah’ın isim ve sıfatlarından ibarettir. Bu isim ve sıfatlar mahlukatın arka planından  çekilse her şey helak ve harap olur. Mesela Rezzak ismi faaliyetini durdursa, rızka muhtaç bütün canlılar ölür. Muhyi ismi tecelli etmese bütün hayatlar söner. Müzeyyen ismi cilvesini çekse, bütün mahlukat estetik ve güzellikten mahrum kalır... İşte her bir isim bir hakikatin müessisi ve membaıdır, bu isimler çekilse kainattaki bütün hakikatler de çekilir.

Allah’ın isim ve sıfatları sonsuzdur. Kainat ve mahlukat bu sonsuz isimlere tam manası ile mikyas ve mahal olamazlar. Yani Allah’ın isim ve sıfatlarını kainattaki tecellileri ile ölçüp biçemeyiz, sadece bir fikir edinebiliriz. Bu yüzden mahlukattaki bütün tecellilere damla, isim ve sıfatlara ise okyanus tabiri kullanılmıştır. Yani bütün mahlukattaki tecelliler Allah’ın sonsuz isimlerinin bir damlası, çok perdelerden geçmiş zayıf bir gölgesi mesabesindedir.

 Mesela yeryüzündeki bütün anne ve babaların şefkati toplansa, Allah’ın sonsuz şefkati yanında bir damla, bir pırıltı gibi kalır. Aynı şekilde cennetteki bütün güzellikler toplansa, onun isim ve sıfatlarının bir cilvesi bir damlası kadar olamaz. Zaten sonsuz bir sıfat ile sonlu bir mahluk kıyas edilemez. Ama sonsuzun anlaşılmasında sonlunun bir nebze faydası dokunur. İşte kainattaki bu dağınık ve cüzi şefkatlerin  hakiki kaynağı ve esası Allah’ın Rahman ve Rahim isimleridir. Hal böyle olunca, eşyanın gerçekliği ve hakikati  Allah’ın isimlerine dayanıyor. Bu da esmanın hem varlığına hem de önem ve mahiyetine bir nebze de olsa işaret eder kanaatindeyiz.

Dipnotlar:

(1) bk. Sözler, Otuz İkinci Söz, Üçüncü Mevkıf.

(2) bk. a.g.e.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...