Block title
Block content

Allah'ın zatı, cisim ve maddeden münezzeh olduğu gibi, sıfatları ve isimleri de maddeden münezzeh midir? Eğer öyleyse, bu isim ve sıfatların tecellileri mübaşeretsiz nasıl oluyor?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Maddi âlemde tesir ve tedbir, ancak temas ile olur. Yani dokunmadan ve temas etmeden bir şeye tedbir ve tesir etmek mümkün değildir. Mesela, insan, bir bardak su içmek için eli ile bardağı kavramadan, onu tutmadan suyu içemez.

Bu ilişki ve zorunluluk Allah için geçerli değildir. Allah, temas ve mübaşeret etmeden bir şeye "Ol!.." dedi mi oluverir. Bir şeyi icat etmesi için onunla temas etmeye muhtaç değildir.

Yer çekimi bizi yeryüzüne bağlar, fakat dokunarak değil. Mıknatıs da çiviyi dokunmadan çeker.

Dokunmadan iş görmenin en büyük örneği insan ruhunda görülür. Biz ruhumuzdaki kuvvet sıfatıyla eşyayı kaldırırız, ama eşyaya dokunan o sıfat değil, ellerimizdir. Bir cümleyi ezberlediğimizde ondaki kelimeler hafızamızda kaydedilir, yine dokunmaksızın.

Meleklerin bizim amellerimizi yazmaları da dokunmaksızın ve temassızdır.

Demek oluyor ki, bir varlık maddeden uzaklaştığı nispette mübaşeretsiz iş görme sahasında ilerleme kaydeder.

“İ’lem eyyühe’l-aziz! Maddiyattan olmayan, bilhassa mahiyetleri mütebayin olan bir çoklukta tasarruf eden bir zâtın, o çokluğun herbirisiyle bizzat mübaşeret ve muâlecesi lâzım değildir."

(...)

"Binaenaleyh, Cenâb-ı Hakkın mahlûkatındaki tasarrufu, yalnız bir emir ve iradeyle olur. Bizzat mübaşereti yoktur—şemsin kâinatı tenvir ettiği gibi.”(1)

Güneşin maddesi yeryüzündeki eşya ile temasta değildir, ama onun maddeden bir derece uzak olan ışığı, eşya ile temas edebilmekte ve onları aydınlatmaktadır. Güneş, “tenvir” fiilini eşya ile temas etmeksizin icra ettiği gibi, cazibesiyle de bütün gezegenlerini yine dokunmaksızın çekip çevirir. Bu misallerde olduğu gibi basit bir mahluk böyle temassız iş görebiliyorsa maddeden münezzeh ve mukaddes olan Allah elbette temas etmeden iş ve fiil icra edebilir.

İlahi kudreti de böyle değerlendirmemiz gerekir. Allah kainatı sonsuz kudreti ile çekip çevirirken kudret bizzat eşya ile temas ediyor değildir. Eşyanın çekip çevrilmesine cilve diyoruz ve bu cilvenin arkasında ki asıl fail İlahi kudrettir ama bu kudret eşya ile temas halinde değildir. Allah'ın isimleri de sıfatları da münezzeh ve mukaddestir. 

(1) bk. Mesnevî-i Nuriye, Zeylü'l-Hubâb.   

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Zeylû'l-Hubab | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 1855 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...