Block title
Block content

"Arştan ferşe, yıldızlardan sineklere, meleklerden, semeklere, seyyârattan zerrelere kadar her şey Cenâb-ı Hakk’a secde ve ibadet ve hamd ve tesbih eder. Fakat ibadetleri, mazhar oldukları esmâlara ve kabiliyetlerine göre ayrı ayrıdır, çeşit çeşittir." İbadetler kabiliyetlere ve tenevvü-ü esmâya nasıl bakıyor? Bir iki örnekle açıklar mısınız? Ayrıca her bir türün fertlerinin ibadetlerindeki farklılık da aynı şekilde düşünülebilir mi?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Bütün varlıklar, kendilerine verilen vazifeleri en mükemmel şekilde yapmakla Allah’a ibadet etmiş olurlar. Vazifelerin farklılığı, onlarda tecelli eden isimlerin farklı oluşundan kaynaklanır.

Arş, bütün âlemlerin idare merkezidir ve Üstadımızın ifadesiyle “Evvel, Âhir, Zâhir, Batın isimlerinin halita ve karışığıdır.”

Levh-i Mahfuz'un görevi hıfzetmek, kaydetmektir. Bu görevi yapabilmesi için Hafîz ismine mazhar olmuştur.

Meleklerin ibadetleri de birbirinden farklıdır. Cebrail’in görevi İlâhî emirleri tebliğ iken, Azrail’in görevi ruhları kabzetmektir. Bu iki büyük melekte tecelli eden isimler de birbirinden farklıdır.

Her bir hayvan türünde diğerinden farklı isimler tecelli etmektedir. Bu farklı tecellilere göre her türün farklı vazife ve ibadetleri vardır.

Bilindiği gibi Allah’ın fiilî isimleri sonsuzdur. Güneş yaratmak ayrı bir fiil, hava yaratmak ayrı bir fiil olduğu gibi, koyun yaratmak, deve yaratmak, insan yaratmak da ayrı fiillerdir. Hatta her bir canlının her bir organının yaratılması da ayrı bir İlâhî fiille gerçekleşir. Bunların her birinin faklı bir ismin tecellisi oldukları düşünülürse, fiilî isimlerin sonsuz olduğu kolayca anlaşılır.

Meselâ, insanın terbiye edilmesinde Rabbü’n-nas ismi tecelli eder. Bu genel bir tecellidir. İnsanın her organının da terbiyeleri birbirinden farklıdır. Gözün terbiyesi, kulağın terbiyesine, kalbin terbiyesi böbreğin terbiyesine benzemez. Dolayısıyla organların her birinde, Rab ismi farklı bir şekilde tecelli etmiş olur ve yine her birinin ibadetleri diğerinden farklı  olur.

Nitekim, Cevşen-i Kebir'de Rab isminin farklı tezahürleri ayrı isimler olarak nazara verilmiştir; “Cennetin ve narın Rabbi, Nebilerin ve ahyarın Rabbi, Sıddıkların ve ebrarın Rabbi, Hububatın ve meyvelerin Rabbi” gibi...

Farklı terbiye gören bu varlıkların ibadetleri de birbirinde ayrı olur.

Nur Külülliyatı'nda “insanın bir ferdinin sair hayvanatın bir nevi gibi olduğu” ifade edilir. Her insanın parmak izinden, ruh dünyasına kadar her şeyi diğerinden az-çok farklılık gösterir.

Bunun yanında insanlar, kendi iradeleriyle işledikleri ameller itibariyle de ayrı esmâ tecellilerine mazhar olurlar; doktorlarda Şâfi isminin, mühendislerde Mukaddir isminin tecelli etmesi gibi...

Kısacası, “arş, ferş, yıldız, sinek, melek, semek, seyyâre, zerre” ayrı fiillerle yaratılmışlardır, bunlarda farklı isimler tecelli etmiştir ve bu varlıkların her birinin ibadeti de diğerinden farklılık göstermiştir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Dördüncü Dal | Yazar: Alaaddin BAŞAR (Prof. Dr.) | Okunma Sayısı: 1512 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...