Block title
Block content

“Bazen ehemmiyetli bir hakikat sathî nazarlara görünmediğinden ve bazı makamlarda cüz’î ve âdi bir hâdiseden yüksek bir fezleke-i tevhidi veya küllî bir düsturu beyan etmekte münasebet bilinmediğinden, bir kusur tevehhüm edilir..." Açıklar mısınız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Bir sual: Bazen ehemmiyetli bir hakikat sathî nazarlara görünmediğinden ve bazı makamlarda cüz'î ve âdi bir hadiseden yüksek bir fezleke-i tevhidi veya küllî bir düsturu beyan etmekte münasebet bilinmediğinden, bir kusur tevehhüm edilir. Meselâ, Hazret-i Yusuf Aleyhisselâm kardeşini bir hile ile alması içinde وَفَوْقَ كُلِّ ذِى عِلْمٍ عَلِيمٌ  ["Her bilenin üzerinde daha iyi bilen vardır." (Yûsuf, 12/76)]. diye gayet yüksek bir düsturun zikri belâgatça münasebeti görünmüyor. Bunun sırı ve hikmeti nedir?"

"Elcevap: Her biri birer küçük Kur'ân olan ekser uzun sûre ve mutavassıtlarda ve çok sayfa ve makamlarda yalnız iki üç maksat değil, belki Kur'ân, mahiyeti hem bir kitab-ı zikir ve iman ve fikir, hem bir kitab-ı şeriat ve hikmet ve irşad gibi, çok kitapları ve ayrı ayrı dersleri tazammun ederek rububiyet-i İlâhiyenin her şeye ihatasını ve haşmetli tecelliyatını ifade etmek cihetiyle, kâinat kitab-ı kebîrinin bir nevi kıraati olan Kur'ân, elbette her makamda, hattâ bazen bir sayfada çok maksatları takiben marifetullahtan ve tevhidin mertebelerinden ve iman hakikatlerinden ders verdiği haysiyetiyle, öbür makamda, meselâ zâhirce zayıf bir münasebetle başka bir ders açar ve o zayıf münasebete çok kuvvetli münasebetler iltihak ederler, o makama gayet mutabık olur, mertebe-i belâgatı yükselir."(1) 

Burada Üstad Hazretleri Kur'an’ın her bir suresinin küçük bir Kur’an hükmünde olduğu için surelerin her birinde Kur'an’ın genel geçer kanun ve kaidelerinin zikredildiğine işaret ediyor.

Mesela, Kur'an Hazreti Yusuf (as)’un hayatından bahsederken, sadece bir hayat hikayesi olarak değil, önemli ve yüksek kaideler de bu hikaye içerisine serpiştiriliyor. Bu belagata zıt değil, bilakis o sureleri küçük bir Kur’an suretine çeviren önemli hakikatlerdir.

Kur'an Hazreti Yusuf (as)‘dan bahsederken, hikayenin akışı içinde “Her bilenin üzerinde daha iyi bilen vardır." ayeti ile yüksek bir hakikati ihtar ve ikaz ediyor. O kıssayı kuru bir hikaye olmaktan çıkarıp, yüksek kanunların ihtar edildiği bir rehber konumuna getiriyor.

Kur’an tevhit ve haşir gibi ana konularını bütün ayet ve surelerinde işari ve remzi olarak zikrediyor. Zaten asıl maksat da hikaye anlatmak değil,  tevhit ve haşri terbiye ve ders vermektir.

(1) bk. Sözler, Yirmi Beşinci Söz, Emirdağ Çiçeği.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...