Block title
Block content

"Beşerde meyl-i teceddüd var. Halef selefi kâmil görse, tezyid eylemese, meylinin tatminini başka tarzda arar, bazan aksülâmel yapar." cümlesini izah eder misiniz, tezyid eyleme nasıl oluyor?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"İki âlim, bazan nâkısın oğlu kâmil, kâmilin oğlu nakıs oluyor. Güya bakiye-i iştiha-i şevki, tevarüsle velede geçiyor. Öteki kazâ-i vatar ettiğinden, veledine ilme karşı açlık hissini uyandırmıyor. Şu emsilelerdeki sırr-ı düstur şudur:"

"Beşerde meyl-i teceddüd var. Halef selefi kâmil görse, tezyid eylemese, meylinin tatminini başka tarzda arar, bazan aksülâmel yapar."(1)

Eğitimli bir ailenin oğlu, eğitimin açlığını ve dereceyi kıymetini tam takdir edip içinde eğitime karşı şiddetli bir hırsı hissedemiyor. Ama eğitimi düşük bir ailenin çocuğu eğitimin güzelliklerini etrafında gördüğü ve ailesinde de tam görmediği için, onda eğitime karşı bir hırs ve şevk oluşuyor.

Varlıklı bir ortamda insana bir uyuşukluk ve tembellik arız oluyor, varlıklı olmayan ve çetin şartların hakim olduğu bir ortam ise insana sürekli arayış ve mücadele ruhunu kazandırıyor.

İbn-i Haldun  Mukaddeme adlı eserinde bu hususu çok geniş bir şekilde izah ediyor. Şartların ağır ve çetin olduğu bir iklimde insan sert ve mücadeleci, şartların geniş ve rahat olduğu bir iklimde ise insan yumuşak ve tembel oluyor.

İnsanlıkta yenilenme ve gelişme meyli vardır. Sonrakiler öncekileri mükemmel ve aşılmaz olarak görse ve onların üstüne bir şey ilave etmeseler, yani eski miras üstüne yeni bir katkı sağlamasalar o zaman bu yenilenme ve gelişme meylini başka sahalarda aramaya başlarlar. Bazen de  yenilenme ve tecdit adına eski sağlam mirası reddeder onun yerine bidat mesleklere saparlar. Bir takım reformistlerin dinde yeni bir çığır ve bidat yollarını açmaları gibi.

(1) bk. Sünuhat

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Sünuhat | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 3601 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...