Block title
Block content

"Binaenaleyh, neticeleri beraber mezkûr kıyaslar gibi veya delilleri beraber neticeler gibi okunması mümkündür." Bu cümleyi açıklar mısınız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"İ'lem eyyühe'l-aziz! Esmâ-i Hüsnânın herbirisi ötekileri icmâlen tazammun eder: ziyânın elvan-ı seb'ayı tazammun ettiği gibi. Ve keza, herbirisi ötekilere delil olduğu gibi, onların herbirisine de netice olur. Demek, Esmâ-i Hüsna, mir'at ve ayna gibi birbirini gösteriyor. Binaenaleyh, neticeleri beraber mezkûr kıyaslar gibi veya delilleri beraber neticeler gibi okuması mümkündür."(1)

Normalde netice delilden neşet eder, yani delilden hareketle neticeye ulaşılır. Lakin Allah’ın isimleri konusunda bu kural tersinden de işlemektedir. Yani bir insan Allah’ın isimleri konusunda  neticeye bakarak delillere de ulaşabilir. Delil ile netice arasında bir devir ve döngü söz konusu yani.

Mesela Rezzak ismi Muhyi ismine hem delil hem neticedir. Evet, rızık hayata sebep olma noktasında delildir, yani hayat rızkın neticesidir. Tersinden bakacak olursak hayat olmaz ise rızık olmaz, çünkü rızkın oluşması ve hareket etmesi hayat-ı umumi ile mümkündür. Demek hayat aynı zamanda rızka bir sebep ve delildir.

Her bir isim hem kendi manasını hem de zımnen diğer isimlerin manasını gösteren parlak birer  ayna gibidir. Tefekkürü kuvvetli olan birisi, bir isim aynasında bütün isimlerin mana ve hükümlerini zımnen görebilir yani. Binaenaleyh, neticeleri beraber mezkûr kıyaslar gibi veya delilleri beraber neticeler gibi okuması mümkündür.” cümlesi, bu ince manaya işaret ediyor. Netice ile delilin iç içe bir döngü ve devir ile birbirini gösterip ispat etmesini özetleyen bir cümledir bu cümle.

(1) bk. Mesnevî-i Nuriye, Habbe.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...