Block title
Block content

"Bir fevkalâde kuvvet, faaliyete girmek için istilâ etmek ister, başka kuvvetleri dağıtır." cümlesini izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Hem nasıl ki bir fevkalâde kuvvet, faaliyete girmek için istilâ etmek ister, başka kuvvetleri dağıtır. Öyle de her bir fiil-i rububiyet ve her bir cilve-i esmâ-i ulûhiyet, o derece fevkalâde kuvvetleri, eserlerinde görünüyor ki, eğer hakimiyet-i âmme ve adalet-i mutlaka olmasaydı ve onları durdurmasaydı, her biri umum mevcudatı istilâ edecekti."(1)

Nasıl büyük bir orkestrada muhtelif enstrümanlar muhtelif sesler çıkarır ve hepsinin ahenk ve uyumunu bir orkestra şefi yönetir ve neticesinde de muhteşem bir melodi ve musiki ortaya çıkarsa, aynı şekilde Allah’ın isimleri de şu kainat sahnesinde farklı hüküm ve manalar ile manasını icra eden birer enstrüman ve İlahi İrade de bir orkestra şefi gibi bu isimlerin mana ve hükümlerini kontrol edip yönetiyor. 

İrade sıfatı Allah’ın isimlerinin tecilli ve cilvelerini muhteşem bir ayar ve incelik ile senkronize ediyor ve neticede tek bir sesin, yani tevhid musikisinin çıkmasını ve etraf-ı aleme ilan edilmesini temin ediyor.

Bir enstrüman melodi içinde uyum ve ahenkten başını çıkarıp orkestra şefinin iradesini dinlemese, o zaman melodi manasını ve estetiğini kaybeder ve musiki bozulur. Aynı şekilde Allah’ın bir ismi de İlahi iradenin temin etmiş olduğu İlahi uyum ve ahengin içinden çıkıp istila ve ihata  ile tecelli etse, tevhid melodisinin  genel ahenk ve uyumunu bozar.

Mesela, Alim ismi ben istila ve ihata ile bütün mahlukatta tecelli edeceğim dese İlahi iradenin kontrolünden çıksa, her şey taşı ile toprağı ile alim ve ilim sahibi olurdu. Rezzak ismi aynı şekilde hareket etse, bütün kainattan rızık akar, açlık, hastalık gibi şeyler kalmaz ve diğer isimlerin tecelli alanlarına tecavüz etmiş olurdu. Kudret sıfatı her şeyi ben bir anda ve sebepsiz yaratacağım dese idi, diğer bütün isimler kendi mana hükmünü gösterme imkanı bulamaz ve her şey sebepsiz bir anda vücuda gelirdi. Basar sıfatı, her şeyde tecelli edeceğim  dese idi, yer gök gözle dolar, diğer aza ve organlara yer kalmazdı...

“Eğer hakimiyet-i âmme ve adalet-i mutlaka olmasaydı ve onları durdurmasaydı, her biri umum mevcudatı istilâ edecekti.” cümlesinde ifade edildiği gibi, şayet İlahi adalet ve irade devreye girip diğer isim ve sıfatlara ince bir tecelli ayarı çekmese idi, fevkalâde kuvvette olan isim ve sıfatlar faaliyete girmek için istilâ etmek isteyecek ve başka kuvvetleri, yani diğer isim ve sıfatları dağıtacaktı yani onların alanını kapayacaktı.

(1) bk. Şualar, İkinci Şua, İkinci Makam.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...