Block title
Block content

Bir şeyin şerefi neslinde değildir, zâtındadır. Bir şeyin aslını gösteren semeresidir. Bu cümleyi açıklar mısınız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"İhsan-ı İlâhîden fazla ihsan, ihsan değildir. Bir dane-i hakikat bir harman hayalâta müreccahtır. İhsan-ı İlâhî ile tavsifte kanaat etmek farzdır. Cemiyete dahil olan, cemiyetin nizamını ihlâl etmemek gerektir. Birşeyin şerefi neslinde değildir, zatındadır. Birşeyin aslını gösteren semeresidir. Birinin malına başka mal -velev kıymetli de olsa- karışırsa, malını kıymetsiz ettiği gibi, haczetmesine dahi sebep olur. Şimdi bu noktalara istinaden derim ki:

"Tergib veya terhib için avamperestane terviç ve teşvikle bazı ehâdis-i mevzuayı İbn-i Abbas gibi zatlara isnad etmek, büyük bir cehalettir. Evet, hak müstağnîdir. Hakikat ise, zengindir. Tenvir-i kulûba ziyaları kâfidir. Müfessir-i Kur'ân olan ehâdis-i sahiha bize kifayet eder. Ve mantığın mizanıyla tartılmış olan tevarih-i sahihaya kanaat ederiz."
(1)

“Bir şeyin şerefi neslinde değildir, zâtındadır.” Burada insanları değerli ve kıymetli yapan şeyin, nesli ve kavmi değil, kişinin bizzat kendi zatında olan kıymet ve meziyetlerdir. Şeref ve kıymet irsiyet ile nesle geçmiş olsa idi, ilk insan olan Hazreti Adem (as) peygamber olması hasebi ile, bütün çocukları olan insanların şerefli ve kıymetli olması gerekirdi. Demek iman, ahlak, şeref ve kıymet gibi şeyler, irsiyet ile sahip olunan şeylerde değil; ancak insanın kesbi ve iradesi ile sahip olduğu değerlerdir.

“Bir şeyin aslını gösteren semeresidir.” Bu sözde de insanların gerçek değer ve kıymetlerini; ancak meyveleri hükmünde olan davranış ve icraatlarından anlarız manası anlatılıyor. Nasıl birbirine benzeyen tohumları; ancak içindeki ağaç ve meyve açığa çıkınca fark ediyor isek, insanların aslının güzel veya çirkin olduğunu da; ancak meyveleri hükmünde olan tavır ve davranışlarından anlarız.

İbn-i Abbas (ra)’in kıymet ve değeri zatındadır, harici unsurlar onun kıymet ve değerini artırmaz, bilakis hariçten yapılan müdahaleler, onun kıymet ve değerine leke sürer, bu yüzden ondan olmayan şeyleri ondan gibi nakletmek ona iyilik değil kötülüktür. Onun  aslına işaret eden  ve aslının kıymetini gösteren gerçek ve sahih olan rivayetlerdir; yoksa uydurma ve sahih olmayan rivayetler değildir.

(1) bk. Muhakemat, Birinci Makale.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...