Block title
Block content

"Bir tevhid-i sermedî işareti şöyledir: Vâcib, kadîm, ezelî olmazsa olmaz İlâh. Yâni, ya müddeten hâdis ise, ya maddeden tevellüd, ya bir asıldan münfasıl olsa, elbette olmaz şu kâinata penah." ifadelerini izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Beşincisi:  وَلَمْ يُولَدْ Bir tevhid-i sermedî işareti şöyledir: Vâcib, kadîm, ezelî olmazsa olmaz İlâh."

"Yâni, ya müddeten hâdis ise, ya maddeden tevellüd, ya bir asıldan münfasıl olsa, elbette olmaz şu kâinata penah."(1)

İlahlığın en büyük ve olmazsa olmaz şartları ve vasıfları, vacip ve ezeli olmasıdır. Yani vacip ve ezeli olmayan bir şey İlah olamaz.

Vacip, varlığı kendinden olup bir başka sebebe dayanmayan demektir. Yani Allah, ilahlığını bir başka sebepten ya da -haşa- başka bir ilahtan almış değildir, onun varlığı kendindendir. Şayet bir başka sebebe ya da ilaha dayansa, ilahlık vasfını kaybeder. Vacip sıfatı ilahlığın en büyük vasfıdır.

Ezelilik de ilahlığın en büyük vasıflarındandır. Ezelilik, başı ve sonu olmamak demektir. Yani Allah’ın başlangıcı ve sonu yoktur, ezeli ve ebedidir. Bir başlangıcı olsa vacip ve ilah olamaz zira başlangıçlık bir sebebe dayanma ve başka bir İlahın yaratmasına bakar. Yani Allah’ın bir başlangıcı ve sonu olmuş olsa idi -haşa- bir başka sebep ve ilah tarafından yaratılmış olması gerekirdi ki bu da ilahlık ile bağdaşmaz.

İkinci cümlede bu temel düşüncenin özetleri yapılıyor. “Müddeten hâdis ise” bu cümle de Allah’ın hadis yani sonradan olmadığına ve ezeli ve ebedi olduğuna işaret ediliyor. Yani "Hadis olan ilah olamaz." hükmü hatırlatılıyor.

 “Maddeden tevellüd” cümlesinde ise Allah’ın kainatın ve mahlukatın cinsinden olmadığına ve onun zaman ve mekandan münezzeh ve mukaddes olduğuna işaret ediliyor. Yani madde ve cisimden türeyen bir şey ilah olamaz. Zira madde mümkün ve hadistir. Yani madde ve maddeden türeyen şeyler başı ve sonu olan ve ilahlığa uygun olmayan şeylerdir.   

“Ya bir asıldan münfasıl olsa, elbette olmaz şu kâinata penah.” Bu cümlede ise ilahlık asla bir şeyin cüzü ya da parçası olamaz deniliyor. Yani Allah hiçbir şeyden kopup türememiştir. Onun varlığı ve sıfatları kendinden ve ezelidir. O bir şeyden olmaz, ama her şey onun yaratması ile varlık kazanır. Öyle ise madde ve mekan kapsamına giren hiçbir şey ilah olamaz ve olması da mümkün değildir.

Bu iki kısa cümle nerde ise ilm-i kelamın özeti gibidir, daha yazılsa çok uzayabilir.

(1) bk. Sözler, Lemeât.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Tevhidin İki Bürhan-ı Muazzamı | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 3549 | Word indir | Pdf indir
Paylaş

Yorumlar

drerkan

Allah razı olsun hocam. Ne kadar güzel izah etmişsiniz; çok faydalanıyoruz sizlerden,daha öncede söylemiştim adeta bir akademi burası. Selam ve dua ile. Dr. Erkan Mercimek;Emirdağ

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
BENZER SORULAR
Yükleniyor...