Block title
Block content

"Biri mezmum ve biri memduh olan tahsil ve kisbde olan kanaatiyle, mahsul ve ücretteki kanaatı temyiz etmeyen,.." Tahsil ve kizb arasında ne gibi farklar vardır ki biri mezmum diğeri memduhtur? Aynı şekilde mahsül ve ücret arasında ne gibi farklar var?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Birincisi:  لَيْسَ لِـْلاِنْسَانِ اِلاَّ مَاسَعٰى olan fermân-ı Rabbânîden müstefâd olan meyelân-ı sa’y ve  اَلْكَاسِبُ حَبِيبُ اللهِ olan fermân-ı Nebevîden müstefâd olan şevk-i kesb—bazı telkinat ile o meyelân kırıldı ve o şevk de söndü. Zira ilâ-yı kelimetullah şu zamada maddeten terakkiye mütevakkıf olduğunu bilmeyen; ve dünya  مِنْ حَيْثُ هِىَ مَزْرَعَةُ اْلاٰخِرَةِ cihetiyle kıymetini takdir etmeyen; ve kurûn-u vüstâ ile kurûn-u uhrânın ilcaatını tefrik eylemeyen; ve birbirinden gayet uzak, biri mezmum ve biri memduh olan tahsil ve kisbde olan kanaatiyle, mahsul ve ücretteki kanaatı temyiz etmeyen; ve birbirinden nihayet derecede baîd, hatta biri tembelliğin unvanı, diğeri hakikî ihlâsın sadefi olan iki tevekkülü—ki, biri, meşietin muktezâsı olan esbab arasındaki nizama karşı temerrüd hükmünde olan, tertib-i mukaddemattaki bir tevekkül-ü tembelâne; diğeri, İslâmiyetin muktezâsı olan, netice itibarıyla gerdendâde-i tevfik olarak vazife-i İlâhiyeye karışmamakla terettüp-ü neticede mü’minâne tevekküldür. İkisini birbiriyle iltibas eden ve “Ümmetî! Ümmetî!” sırrını teferrüs etmeyen ve  خَيْرُ النَّاسِ مَنْ يَنْفَعُ النَّاسَ hikmetini anlamayan bazı adamlar ve bilmeyen bir kısım vâizlerdir ki, o meyelânı kırdılar, o şevki de söndürdüler."(1) 

Buradaki tahsil ve kisb insanın çalışkan ve üretken olması anlamındadır ki, bu hususta kanaatkar olmak tembelliktir ki bu mezmum yani kötü bir ahlaktır. Kanaat çalışmakta ve üretmekte değil çalışmanın ve üretmenin neticesinde Allah’ın verdiği mahsul ve ücrette olur. Mesela  tarlamı sürdüm, tohumladım, bütün sebeplerini ifa ettim ki bu tahsil ve kisbdir (çalışmak), neticesini de Allah’a havale ettim, bu tevekkül oluyor ve Allah’ın verdiği mahsul ve neticeye de tam bir teslimiyetle kabul ettim ki bu da kanaat oluyor.

Özet olarak, tahsil üretkenlik kisb çalışkanlık anlamına geliyor. Mahsul, tahsilin neticesi ücret de kisbin neticesi oluyor. İnsan çalışkan olsa da mahsulü alamayabilir, bu yüzden tahsil ile kisb farklıdır. Çok insan çok çalışır, ama mahsulü çalışması oranında tam alamayabilir, bu hikmet-i İlahiyeye bakar. Ben çok kisb ettim öyle ise mahsul tam olacak diyemez. Ama ücretini tam alır. Zira ücret sevapta olabilir. Yani Allah kimsenin kisbini zayi etmez, ama bu dünyada ama öbür dünyada. Mahsul daha çok bu dünyaya bakıyor.  

(1) bk. Münazarat, Sualler ve Cevaplar.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...