"Birtek mâsum, dokuz câni olsa, yine o gemi hiçbir kanun-u adaletle batırılmaz." Bu hükmün ayetten delili var mı, yoksa Üstad'ın şahsi içtihadı mıdır?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Hakikat nazarında zulümdür. Ey mü’mine kin ve adâvet besleyen insafsız adam! Nasıl ki, sen bir gemide veya bir hanede bulunsan, seninle beraber dokuz mâsum ile bir câni var. O gemiyi gark ve o haneyi ihrak etmeye çalışan bir adamın ne derece zulmettiğini bilirsin. Ve zalimliğini, semâvâta işittirecek derecede bağıracaksın. Hattâ bir tek mâsum, dokuz câni olsa, yine o gemi hiçbir kanun-u adaletle batırılmaz." (1)

Bu cümle, "adalet-i mahza"nın tarifi mahiyetindedir.

Adalet-i mahza, cemaat için fert feda edilemez demektir. "Bir gemide dokuz cani bir masum olsa, o gemi batırılamaz." görüşüdür ki, bu aynı zamanda Kur’an’ın adalet anlayışıdır.

Adalet-i izafiye, cemaatin selameti için ferdin hakkı feda edilebilir, anlayışıdır. Bu görüşe göre dokuz caninin cezalandırılması için bir masum feda edilebilir. Yalnız bu anlayış ancak adalet-i mahzanın tatbikinin mümkün olmadığı yerde geçerlidir, denilmiştir.

“Kim bir nefsi, bir başka nefse veya yeryüzünde fesada karşılık olmaksızın öldürürse, sanki bütün insanları öldürmüş gibi olur.” (Maide, 5/32)

"Hiçbir günahkâr başkasının günahını yüklenmez. ..." (En'âm, 6/164

Adalet-i mahza ya da "Hattâ bir tek mâsum, dokuz câni olsa, yine o gemi hiçbir kanun-u adaletle batırılmaz" cümlesi, bu ayetten çıkarılmış bir hükümdür.

Kişilerin kusur ve hatalarından ancak kendileri mes’uldür; onun ne ailesi ne akrabası ne komşusu ne milleti ne cemaati ne de bir başkası mes’ul ve mükellef değildir. Yani hukuktaki tabiri ile "asıl olan suçun şahsîliği"dir.

Bir insanın hatasını umuma mal etmek, onun yüzünden onun akrabalarına veya mensup olduğu cemaate düşmanlık etmek, insafsızlıktır, zulümdür. “Hiçbir günahkâr başkasının günahını yüklenmez!” (İsra Suresi, 17/15) ayeti de bu hakikati ifade etmektedir.

(1) bk. Mektubat, Yirmi İkinci Mektup.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

Yorumlar

sultansel
Çok tatmin edici bir cevâb olmuş. Siteden Adale-i Mahzâ ve izâfiye konularını araştırınca mânâ daha çok oturuyor.
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.

BENZER SORULAR

Yükleniyor...