Bitarafane muhakeme hakkında: İman etmiş bir kişiye şeytan Allah´ın varlığı ile ilgili soru sorduğunda adamın tarafı nasıl olmalıdır? Adam, "Ben inanıyorum, bu konuda ben taraflıyım." dedikten sonra mı münazara yapsın?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Bu metodun imanın her rüknüne tatbik edilmesi gerekmiyor. Mesela, Allah’ın varlığını ve birliğini kabul ettikten sonra kainatı okumak yerine, kainattan hareketle Allah’ın varlığı ve birliği bulunabilir. Yani delilden neticeye gidilebilir. Buna mantıkta tümevarım deniliyor.

Üstad Hazretlerinin Kur’an’ı bu vecih ile değerlendirmesi, daha çok tümdengelim (dedüksiyon) metoduna uygun düşüyor. Yani neticeden delile intikal etmek.

Yalnız şöyle latif bir nokta var; Kur’an’ın iki yönü var. Birisi, Allah kelamı olduğuna dair akli delillerdir. Diğeri ise, Allah kelamı olduğunu kabulden sonra hasıl olan manevi ve latif delillerdir. Akli delillerden hareketle, yani tümevarım metodu ile Kur’an’ın Allah kelamı olduğu ispat edilip, netice tahakkuk ettikten sonra, tekrar tümdengelim metodu ile bazı nurlar ve deliller keşif olunur.

İşte Üstad Hazretlerinin burada yaptığı tümdengelim varsayımı, aslında temeli tümevarıma dayanan ikincil bir önermedir. Ama kabulden sonra hasıl olacak nurlar açısından orijinal bir akıl yürütmedir.

Öyle ise Allah’a iman hususunda, ille de taraflı bakmak gerekmiyor. Tarafsız bir şekilde kainat objesinden hareketle Allah’a gidilebilir. Bu zihni bir egzersiz ve tasavvur olur.

Lakin tarafsızlık bakışı sinsi ve ince bir illettir, zamanla insanı içine hapsedip bütünü ile yoldan çıkarabilir. Bu bakış açısını bir fıtrat haline dönüştürmek tehlikelidir. Çok insanlar bu bakış açısını başlangıçta masumane düşünüp sonra içinden çıkılmayan bir illete çevirebiliyor.

İnanmak ile tasavvuru da biribirine karıştırmamak gerekiyor. İnanmak kalbi bir hadise iken, tasavvur akli ve fikri bir hadisedir.

Şeytanla münazara ederken, tarafsızlık olsun diye kalben Allah’ı inkar etmek küfür iken, aklen ve fikren tarafsız bakmak küfür olmaz. Zira tasavvuru küfür, küfür sayılmaz. Tasavvur ve tahayyül gibi şeyler hüküm sınıfına girmiyor.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...