Block title
Block content

"Bittecrübe, madde asıl değil ki, vücud ona müsahhar kalsın ve tâbi' olsun." cümlelerini izah eder misiniz? Burada "madde"den kasıt nedir, madde ile vücud bir değil mi?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Bittecrübe, madde asıl değil ki, vücut ona musahhar kalsın ve tâbi olsun. Belki, madde, bir mânâ ile kaimdir. İşte o mânâ hayattır, ruhtur."(1)

asıl insanın mahiyetinde ruh esas, maddi olan ceset de bu esasa mebni arizi bir varlık ise, yani cesedi toplayıp bir arada tutan ve onun birliğini ve hayatını devam ettiren ruh ise, aynı kanun ve esas bütün mahlukatta da caridir. İnsanda bu mana ruh ile olurken, sair mahlukatta kanun şeklinde oluyor.

Mesela, bir ağacın ruhu onun hayatını devam ettiren merkezi kanunudur. Üstad Hazretleri bu hakikati ukde-i hayat şeklinde tasvir ediyor. Her bir ağacın bir hayat çekirdeği vardır ki, o çekirdek manen onun ruhu hükmündedir.

Bitkilerin dışındaki cansız varlıklarda da buna benzer durumlar ve kanunlar geçerlidir. Allah’ın her bir ismi o cansız varlıkların arkasında icraat ettiği için bir cihetle o cansızların ruhu ve kanunu hükmündedir.

Nasıl mana bir cümlenin lafzi kalıbına ruh ve hayat oluyor ise, her mahlukatın maddi formatlarının arkasında işleyen isimler ve kanunlar da bir cihetle onlara ruh ve hayat hükmündedir.

* * *

Burada "vücut" varlık anlamında kullanılırken, "madde" varlık içinde bir form anlamında kullanılıyor. "Her madde varlıktır, ama her varlık madde değildir." diye bir önerme kurarsak mesele daha iyi anlaşılır. Dolayısı ile madde ile varlık aynı değildirler.

Mesela kalp, ruh, vicdan, akıl gibi latif ve soyut şeyler var ve varlık sınıfından iken, madde ve maddi değildirler. Demek varlık, madde ile sınırlı sadece maddeden ibaret değildir.

Gaybi alemler, levh-i mahfuz, alem-i misal, alem-i emir gibi alemler varlık sınıfından olmalarına rağmen maddi değildirler. 

(1) bk. Sözler, Yirmi Dokuzuncu Söz, Birinci Maksat.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Birinci Maksat, Birinci Esas | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 821 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...