Block title
Block content

Bizler irademizle, aklımızla Allah'ı tanıyıp O'na ibadet ediyoruz, atomlar ve zerreler aklılları ve iradeleri olmadan Allah'a nasıl itaat ediyorlar? Dünyadaki bütün zerrelerin Allah'ın emriyle hareket ettiğine eminim, ama çözemiyorum?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Bu meselenin çözümü kayymumiyyet sırrındadır. Kanunlar ve adetler, aslında Allah’ın ezeli iradesinin birer tecelli merkezleri ve tecelli uçlarıdırlar. Bu sebeple kanunların her an ayakta ve işler halde durmaları, ezeli iradenin orada cari olması iledir. Yani Allah ezeli iradesini çekti mi ortada kanun ve adet diye bir şey kalmaz. Hatta kanun ve adetlere mücessem birer irade emareleri nazarı ile bakabiliriz.

 Kayyumiyet sırrı bu meseleye ışık tutar. Kainatta her şey Allah’ın isim ve sıfatları ile ayakta duruyor, isim ve sıfatları ise ezeli irade yönetiyor. Dolayısı ile her isim ve sıfatın zımnında yani gölgesinde ve arka planında irade sıfatı tecelli ile hükmediyor. Kudret sıfatı irade sıfatından emir ve komut almadan kendi başına tecelli edemez. Demek kudretin girdiği her yere irade sıfatı da girip tecelli ediyor. Kudrete şahitlik eden her mevcudat aynı zamanda iradeye de şahitlik eder.

Adet ve kanunlar, aslında nispi ve izafi kavramlardır, bunların harici bir hakikati yoktur. Bunların belirgin ve bir isme tabi olması insanların zihni bir işlemdir. Yani insanlar Allah’ın iradesinin tecelli ettiği yerlere bir isim takmışlar.

Mesela, suyun kaldırma esası aslında irade sıfatının orada sürekli tecelli etmesinin bir adıdır. Yoksa orada irade ve kudretten başka bir şey var da o idare ediyor, irade ve kudret ise havanda su dövüyor değildir. Orada işlemi bizzat idare eden iradedir, o işlemi eyleme dönüştüren ise kudret sıfatıdır.

İrade ve kudret sıfatları tabiri caiz ise siyam ikizleri gibi yapışık tecelli ediyorlar. Gafil ve sathi nazar sahipleri bu tecelliyi görmedikleri için orada insanların sonradan adlandırdıkları muhayyel ve mevhum kanunları müdebbir ve mürebbi zannediyorlar.

Kanun ve adetlerin arka cephesinde nasıl irade ve kudret sıfatları işliyor ise aynı şekilde zerre ve atomların arka cephesinde de Allah’ın yedi sıfatı temassız ve mübaşeret etmeden tecelli ve tasarruf ediyor. Onları sevk ve idare eden bu yedi sıfattır. Allah’ın sonsuz ilmi o gibi akılsız şeylere bir cihetle akıl ve şuur olup onlara yol gösteriyor, onları şekillendiriyor. Yani Allah’ın ilmi onlara akıl kudret sıfatı da güç ve kuvvet oluyor.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...