Block title
Block content

"Bizzarure, herkes kendisinde bir ihtiyar hisseder, o ihtiyarın vücudunu vicdanen bilir. Mevcudatın mahiyetini bilmek ayrıdır, vücudunu bilmek ayrıdır..." İkinci Vechi izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"İKİNCİSİ: Bizzarure, herkes kendisinde bir ihtiyar hisseder, o ihtiyarın vücudunu vicdanen bilir. Mevcudatın mahiyetini bilmek ayrıdır, vücudunu bilmek ayrıdır. Çok şeyler var, vücudu bizce bedihî olduğu halde, mahiyeti bizce meçhul... İşte, şu cüz-ü ihtiyarî, öyleler sırasına girebilir. Her şey malûmatımıza münhasır değildir. Adem-i ilmimiz, onun ademine delâlet etmez."(1)

Akıl soyut bir varlık olduğu için, ne olduğu neye benzediği ve nasıl bir mahiyete sahip olduğunu asla anlayamayız, göremeyiz ve bilemeyiz. Fakat aklın var olduğunu çok iyi biliriz, çünkü onun varlığına işaret eden sayısız alamet ve delilleri sürekli görürüz. "İki kere iki dört eder." diyen birisinin aklı var demektir. Çünkü aklı olmayan birisinin en basit bir zeka sorusunu bile cevaplaması mümkün değildir.

İnsandaki irade de aynı akıl gibi, mahiyeti ve ne olduğu bizce meçhul soyut bir varlıktır; ama iradenin varlığından asla bir şüphe ve kuşku duymayız. Çünkü iradenin varlığına işaret eden o kadar alamet ve delilleri hayatımızda görüyoruz ki bunu inkar etmek mümkün değildir. Pazara gidip kavun karpuz alırken seçeriz, kırtasiyeden kalem alırken özelliklerine göre kalem seçeriz, mağazadan elbise reyonundan zevkimize göre elbise seçeriz vs,.. Bütün bu seçim ve tercihlerin hepsi, insanda bir iradenin var oluğuna işaret edip iradeyi ispat eder. İrade aynı akıl gibi insanın hayati bir cihazıdır, irade olmadan hayat olmaz.

Bir şeyin neye benzediğini ve nasıl bir mahiyet taşıdığını bilmemekle var olmasını bilmek  farklı şeylerdir. İradenin mahiyetini bilemiyoruz, ama varlığını çok net bir şekilde hem görüyoruz hem de vicdanımızda hissediyoruz.

(1) bk. Sözler, Yirmi Altıncı Söz, İkinci Mebhas.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: İkinci Mebhas, İkinci Vecih | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 2048 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...