Block title
Block content

"Bütün sû'-i istimalât ve zararlarıyla beraber, hârika bir kuvvet, bir menfaat elde ediyorlar. Halbuki iştirak-i emvalin çok zararlarıyla beraber, iştirakle mahiyeti değişmez. Her birisi umuma -gerçi bir cihette ve nezarette- mâlik hükmündedir, fakat istifade edemez. Her ne ise..." Buradaki misali tam olarak anlatır mısınız, zararları ya da suistimali nedir?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Ehl-i dünya, büyük bir servet ve şiddetli bir kuvvet elde etmek için, hattâ bir kısım ehl-i siyaset ve hayat-ı içtimaiye-i beşeriyenin mühim âmilleri ve komiteleri, iştirak-i emval düsturunu kendilerine rehber etmişler. Bütün sû'-i istimalât ve zararlarıyla beraber, hârika bir kuvvet, bir menfaat elde ediyorlar. Halbuki iştirak-i emvalin çok zararlarıyla beraber, iştirakle mahiyeti değişmez. Her birisi umuma -gerçi bir cihette ve nezarette- mâlik hükmündedir, fakat istifade edemez. Her ne ise, bu iştirak-i emval düsturu a'mal-i uhreviyeye girse; zararsız azîm menfaate medardır."(1)

İştirak-i emval; insanların mal kazanmak için ortak akıl, ortak sermaye, ortak mesai sarf etmesine denir.

Bir kişinin aklı, sermeye ve mesaisi ne kadar üstün ve kuvvetli de olsa, ortak akıl ortak, sermaye ve ortak mesainin yanında bir hiçtir. İnsanlar ortaklıktaki bu kuvvet ve kârı gördükleri için, şirketler kuruyorlar ve kurmuşlar.

Tabi bu dünyevi nimetin bazı riskleri ve zararları da mevcut. Halka açık, büyük şirketlerde, genelde suiistimal, mal üzerinde çalma ve çırpma şeklinde ya da israf olarak tezahür eder.

Herkesin ortak olan malı, bir şahsın özel malı kadar korunaklı olamaz. Bu yüzden, suistimale açıktır. Günümüzde bu gibi ortaklıkların nasıl sömürü aracı hâline getirildiğine şahit oluyoruz. Böyle şirketlerin umumi gücünden, belli başlı gruplar faydalanır. Ama küçük hisse sahipleri, o umumi gücünden faydalanamaz. Sadece hissesi kadar faydalanır. Ama bununla beraber, küçük nakitlerin bir havuzda toplanması, bütün zararlarına rağmen kuvvetli bir fayda ve güç olabiliyor.

Üstad Hazretleri bu maddi şirketi, manevi şirkete bir temsil, bir dürbün yapıyor. Yoksa, bütün köşelerini aynı ile tatbik etmek gerekmiyor.

"İştirakte, mahiyet değişmez", demek ise, küçük ortakların iştirak etmesi, şirketin umumi kuvvetini etkilemez, anlamındadır. Şirket benim der, ama etkileme ve faydalanma açısından tesiri yoktur. Şirketin mahiyetine dokunamaz. Nasıl ki kamu malı, bütün vatandaşlarındır. Ama biri kalkıp, nasılsa bunda benim de bir hakkım var, deyip, el uzatsa, hapsi boylar. Bunun gibi, şirket ortağı, şirkete sahiptir, ama el uzatıp faydalanma noktasından şirketin mahiyetine dokunamaz. Burada mahiyet, şirketin ana sermayesi ve taşınmazları anlamındadır.

Şirket-i manevide bu gibi risk ve zararlar olmuyor. Bu yüzden Müslümanlar büyük manevi bir şirket gibi hareket etmelidir. O zaman hem dünyada hem de ukbada güçlü ve mutlu olurlar. 

(1) bk. Lem'alar, Yirmi Birinci lem'a.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Birinci Mani | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 1358 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...