"...bütün zîhayat ve büyük ve küllî mevcudat, ne derece ulvî ve küllî esmâyı okutuyor, kıyas edebilirsin..." Cenab-ı Hakk'a karşı pencereler hükmünde çok vecihlerin olduğu temsili izah eder misiniz? Bir de arkasındaki yedi sahifeyi açıklayabilir misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Birinci sayfa: Umumî şekil ve miktarını gösteren heyettir ki, yâ MusavvirMukaddirMunazzım isimlerini yad eder."

Mesela bir çiçeğin ya da güzel bir hâsnanın yaratılması safhasında göze çarpan ilk sayfa, onların genel hatlarının belirlendiği ve çizildiği sayfadır ki bu sayfada Allah’ın Musavvir ve Mukaddir isimleri tecelli edip kendini gösteriyor.

Musavvir; “Tasvir eden; her şeye bir suret ve şekil veren.” “Her şekli diğerinden farklı kılan.” “Mahlûkatını istediği sıfat ve seçtiği surette yaratan” demektir.

Mukaddir; Her şeyin kaderini belirleyen. Olup biten her şeyi zaman, yer ve miktar olarak bütün yönlerini ezelî ilmiyle bilen, belirleyen, takdir eden demektir.

Her mahlûk varlık sahasına çıkmadan evvel Allah’ın ezelî ilminde ne zaman yaratılacağı, şeklinin nasıl olacağı tespit ve tayin edilmiştir.

"İkinci sayfa: Suretlerinde ayrı ayrı âzâların inkişafıyla hasıl olan çiçek ve insanın basit heyetidir ki, o sayfada Alîm, Hakîm isimleri gibi çok isimler yazılıyor."

Çiçek ve kadının yaratılmasındaki ikinci sayfada ise o genel hatlara takılacak gaye ve hikmetlerin Alîm ve Hakîm isimleriyle tespit ve tayin edilmiştir. Mesela göz bir âzâdır, onun hikmet ve gayesi ise görmektir; işte görme işini planlayıp yaratan her şeyi her şeyi ile bilen Alîm ve her şeye hükmeden Hakîm bir Zâttır. Alîm ismi burada sonsuz ilmi ile her şeyi planlayan, Hakîm ismi ise o âzâ ve cihazlara bir hikmet ve gaye takan manasını ders verir.

"Üçüncü sayfa: O iki mahlûkun ayrı ayrı âzâlarına ayrı ayrı hüsün ve ziynet vermekle, o sayfada Sâni ve Bâri' isimleri gibi çok isimler yazılıyor."

Üçüncü sayfa ise, o genel hatların ve şekillerin ve onlara takılan hikmet ve gayelerin harika bir şekilde yaratılmasıdır. Yani Allah’ın Sani ve Bari isimleri o çiçek ve hasnâyı güzel bir surette yaratıyor. Her bir âza ve duyguya ayrı bir hüsün ve güzellik veriliyor.

Sâni; Yaradan, yapan, işleyen. Yarattıklarını güzel yaratan. San'at eseri meydana getiren.

Bâri’: “Eşyayı muhtelif şekiller ve suretlerle birbirinden mümtaz surette yaratan.” “Her varlığı, bir misali olmaksızın var eden” demektir.

"Dördüncü sayfa: Öyle bir ziynet ve hüsün, o iki masnua veriliyor ki, güya lütuf ve kerem tecessüm etmiş, onlar olmuş. O sayfa yâ Lâtif Kerîm gibi çok isimleri yad eder, okur."

Dördüncü sayfada ise, güzelleştirilen ve estetik değer katılan âza ve cihazlara hususî ikram ve ihsanlarda bulunuluyor ki, bu da Latif ve Kerim isimlerinin tecellisidir. Yani Allah’ın Latif ve Kerîm isimleri her bir âzaya ve duyguya ayrı bir ikram ve lütufta bulunuyor. Bütün kâinatı renklerle bezeyerek göze sofra yapıyor. Güzel sesleri icat ederek kulağa lütufta bulunuyor vesaire.

"Beşinci sayfa: O çiçeğe leziz meyveler, o hasnâya sevimli evlâtlar, güzel ahlâklar takmakla, o sayfa yâ VedûdRahîm Mün'im gibi isimleri okutturuyor."

Beşinci sayfada ise, o çiçeğe lezzetli meyveler, o güzel hanıma sevimli evlatları ihsan ve ikram ederek kendini Vedud, Rahim ve Mün’im isimleri ile sevdirmek istiyor.

Vedud; “Sonsuz muhabbete, yegâne lâyık olan.” “Mahlûkatını seven ve onların hayrını isteyen.” “İyi kullarını seven, onları rahmet ve rızasına erdiren.”

“(Rabbin), ilk olarak yaratan ve tekrar diriltendir. O, Ğafur ve Vedûd’dur. (Bürûc sûresi, 14)

Rahîm; İnce şefkatli olan, ebedî nimetler veren, Mün’im; Nimet veren, yedirip içiren demektir.

"Altıncı sayfa: O in'am ve ihsan sayfasında yâ RahmânHannân gibi isimler okunuyor."

Altıncı sayfada ise, mahlûkatına şefkatini ve merhametini gösteriyor. Allah, Rahman ve Hannan isimleri ile mahlûkatına ne kadar şefkatli ve merhametli olduğunu ilan ediyor.

Rahman; “Dünya hayatında, mü’min-kâfir gözetmeksizin, mahlûkatın hepsine merhametle muamele eden,” “Ezelde bütün yaratılmışlar hakkında hayır ve rahmet irade buyuran.” “Rızıkları ve her türlü iyilikleri ihsan eden.”

Hannan; Çok merhametli. Çok acıyan.

"Yedinci sayfa: O nimetlerde, o neticelerde öyle lemeât-ı hüsün ve cemal görünüyor ki, hakikî bir şevk ve şefkatle yoğrulmuş halis bir şükür ve sâfi bir muhabbete lâyık olur. O sayfada yâ Cemîl-i Zülkemal Kâmil-i Zülcemal isimleri yazılı okunuyor."(1)

Yedinci sayfada ise, eser ve sanat üstünde Allah’ın isimleri okadar harika güzellikler sergiliyor insanı halis bir şükre ve hakiki bir şevke götürüyor. İnsanların Allah’a olan iştiyak ve aşkı kemal derecesine çıkıyor.

(1) bk. Sözler, Otuz İkinci Söz, Üçüncü Mevkıf.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...