Block title
Block content

"Cemâdât ve nebâtâtın amellerinde ihtiyâr gelmediği için eserleri de ihtiyâr sahibi olan hayvanların amellerinden daha mükemmel oluyor." Nebatatın eserleri nasıl hayvanatınkinden daha mükemmel oluyor?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

EVVELA: Nebatatın eserlerinin hayvanatınkinden daha mükemmel olduğuna dair Hutbe-i Şamiye İkinci Zeylin İkinci Kısmında şöyle geçer: 
" Eğer icaddaki vasıta hakikî olsaydı ve hakikî tesir verilseydi, hem bir şuur-u küllî verilmek lâzımdı; hem de bizzarure eserde itkan-ı kemal-i san'at muhtelif olacaktı. Halbuki, en âdiden en âliye, en küçükten en büyüğe itkan; derece-i kemalde, mahiyetin kameti nispetindedir.

Demek Müessir-i Hakikîden bazı karîb, bazı baîd, kısmen vasıtasız, kısmen vasıta ile, kısmen vesait ile değildir. İnsanın ihtiyarî eserindeki adem-i kemâl, cebr-i nefy, ihtiyarı ispat eder.

Câ-yı dikkattir ki: Cüz'î bir ihtiyarın tavassutu ile eser-i akıl bir insan şehri, intizamca semere-i vahiy bir arı kovanındaki cemaate yetişmez. Ve arıların meşher-i san'atı bir petek hüceyrat şehri, bir nar ve gülnardan intizamca geridir. Demek kâinattaki câzibe-i umumiye hangi kalemden akmışsa, cüz-ü lâyetecezzâdaki küçücük cazibeler o kalemin noktalarıdır."
(1)
SANİYEN: Hepsi vahye mazhar değil mi kısmına cevap ise: 

Evet hepsi vahye ve ilhama mazhardır.Fakat vahyin ve ilhamın mertebeleri var. Yirmi Dokuzuncu Mektup, Dokuzuncu Kısım'da şöyle der:
"Evet, balarısının ve hayvânâtın ilhâmâtından tut, tâ avâm-ı nâsın ve havâss-ı beşeriyenin ilhâmâtına kadar ve avâm-ı melâikenin ilhâmâtından tâ havâss-ı kerrûbiyyûnun ilhâmâtına kadar bütün ilhâmat, bir nevi kelimât-ı Rabbâniyedir. Fakat mazharların ve makamların kabiliyetine göre, kelâm-ı Rabbânî, yetmiş bin perdede telemmu eden ayrı ayrı cilve-i hitab-ı Rabbânîdir."(2)
SALİSEN: Cüz-i ihtiyarisine itimad eden hayvan var mı kısmına cevap ise: Cüz-i ihtiyarisine itimaddan kasıt şu olmak gerektir. Yani ihtiyarı diğerlerinden daha fazla ve gelişmiş olan demektir. Mesela maymun arıdan cüz-i ihtiyar cihetiyle daha gelişmiştir. Ama hiçbir vakit arının derece-i eserine vasıl olamaz. Arıda da maymundan daha az bir ihtiyar var fakat vahye mazhariyeti daha ziyade olmasıyle tenevvür ederek eseri de mükemmel olmuştur.

Yirmi Dördüncü Söz'de şöyle der: 
"Hayvanât dahi, iştihâ sahibi ve bir nefis ve bir cüz-i ihtiyârîleri olduğundan, amelleri 'hâlisen livechillâh' olmuyor. Bir derece nefislerine de bir hisse çıkarıyorlar.. Cemâdât ve nebâtâtın amellerinde ihtiyâr gelmediği için eserleri de ihtiyâr sahibi olan hayvanların amellerinden daha mükemmel oluyor. İhtiyâr sahibi olanların içinde, arı emsâli gibi vahiy ve ilham ile tenevvür edenlerin amelleri, cüz-i ihtiyârîsine itimad edenlerin amellerinden daha mükemmeldir." (3)
Dipnotlar:

(1) bk. Hutbe-i Şamiye, İkinci Zeyl.
 

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Dördüncü Dal | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 2857 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...