Block title
Block content

Cemm-i zıddeyn’in muhal olması ve zâtî olan bir şeyde mertebelerin olmaması hususunu biraz daha açabilir misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Zıtların toplanması muhaldir. Artı üçle artı üç toplandığında “artı altı” eder. Eksi üçle eksi üç toplandığında “eksi altı” olur. Ama, artı üçle eksi üç toplandığında ortada hiçbir şey kalmaz, sıfır olur. Bunların birlikte bulunmaları muhaldir.

İnsan bir şeyi ya bilir veya bilmez, aynı şeyi bilmekle bilmemek de birlikte bulunmaz, “beraber cem olmazlar.” Yani, “Ben o şeyi hem biliyorum, hem bilmiyorum.” denilmez. 

Aynı şekilde insan bir şeyi ya ister veya istemez, istemekle istememek birlikte bulunmaz. Yani, “Ben bu şeyi hem istiyorum, hem istemiyorum.” denilmez.

Bu kaidenin konumuza tatbikine gelince:

Allah’ın bütün sıfatları gibi kudreti de zâtîdir. Yani kendi zâtındandır, başkası tarafından kendisine verilmiş değildir. Bir sıfat zâtî olunca onun zıddı ona arız olamıyor. Bu kaideye göre, Allah’ın kudretine acz giremez.

Bizim sıfatlarımız ve mahlukatın özellikleri zâtî değillerdir. Kendilerine birer İlâhî ihsandırlar ve sonradan meydana gelmişlerdir. Bunların zıtları onlara dahil olabiliyor. Meselâ, hayatımız zâtî olmadığı için ölüyoruz, sıhhatimiz zâtî olmadığı için hastalanıyoruz, gençliğimiz zâtî olmadığı için ihtiyarlıyoruz.

Eşyada da bunun bazı örnekleri vardır. Ampulün ışığı zâtından olmadığı için sönebiliyor, ama güneşin ışığı, ona göre, bir derece zâtî olduğu, başka bir mahluktan gelmediği için güneşte sönme olmuyor. Duvarımızın boyası ile altının rengi de buna örnek olabilir, birincisi zamanla kaybolur, ikincisi ise devam eder, baki kalır.

Allah’ın kudretine acz girmediği için her şeyi aynı kolaylıkla yaratır. Yani onun kudretinde mertebeler yoktur, bir şey ona göre daha kolay, bir başka şey ise daha zor değildir. Bizim kudretimiz sonradan verildiği için sınırlıdır. Bu kudretin  başı ve sonu vardır. Bir kiloyu kaldırdığımızda mevcut gücümüzden bir kiloluk kısım eksilmiş olur, yani o kudrete bir kiloluk acz girer. İki kiloyu kaldırdığımızda iki birim acz, otuz kiloyu kaldırdığımızda otuz birim acz girer. Bunlar insan kudretindeki mertebelerdir ve aczin girmesi nispetinde oluşmuşlardır. Onun içindir ki, beş kiloyu kaldırmakla on kiloyu kaldırmak arasında bizim için bir mertebe farkı vardır; ikinciyi daha zor kaldırırız.

Allah’ın zâtî ve sonsuz kudreti için birle bin, atomla güneş, çiçekle yıldız müsavidir. Hepsini aynı kolaylıkla yaratır. Bu ise o kudrette mertebelerin bulunmaması demektir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...