Block title
Block content

Cenab-ı Hak bir şeyi dilediği zaman o şeyi yaratmaktan -haşa- vazgeçemez mi? İnsan fiilinin halıkı olmadığı için, onun irade hürriyetinden bahsedebiliyoruz; peki Cenab-ı Hakk'ın dilemesini nasıl anlamalıyız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Öncelikle, Allah ile insanın kıyas edilmesi yanlış bir kıyastır. Zira Allah Vacibü-l Vücuttur, insan ise Mümkünü-l Vücuttur. Yani insan Allah’ın var etmesi ile varlık sahasına çıkmış ve her yönü ile Allah’a muhtaç bir varlıktır. Bu yüzden Allah ile insan vasıfları kıyasa gelemez.

İkinci olarak; Allah’ın irade sıfatı mutlak ve ezelidir, hiçbir şey ve hiçbir hal Allah’ın mutlak ve ezeli olan irade sıfatını kayıtlandıramaz ve kısıtlayamaz. O ezeli iradesi ile dilediği şeyi yapmak veya yapmamak hürriyetine sahiptir. İnsan ise hadis olduğu, için cüzi iradesi de kendi gibi hadistir; yani cüzi ve sonradan yaratılmıştır. Allah’ın tanzim etmiş olduğu mekanizmanın dışına çıkamaz. Allah bu mekanizmada insanın cüzi iradesini kendi ezeli kudreti ile ilişkilendirip, insana dilemek; kendi kudretine de  yaratmak takdirini vermiştir.

İnsan, iradesi dışında bir makine gibi işler, Allah’ın takdiratı dışına çıkamaz. Allah insan iradesinin işler olabilmesi için de insana kudreti depolama kabiliyetini vermemiştir. Şayet insanın Allah’ın kudretinden bağımsız, kendi kudreti olmuş olsa idi, pili içinde olan bir oyuncaktan farkı kalmazdı. Bu yüzden Allah’ın kudreti insan iradesini selp değil; teyit ve takviye ediyor.

Allah’ın üstünde, onun iradesini düzene sokacak başka bir güç ve ilah olmadığı için, Allah’ın iradesi ezeli ve mutlak oluyor. Ve dilediğini seçip seçmeme hakkı oluyor. İnsan ise bu gibi vasıflardan azade olamadığı için, bir takım kısıtlama ve kurallara uymak zorundadır. Bu yüzden Allah ile insan iradesini kıyas etmek fasit ve yanlış bir kıyastır. 

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...