Block title
Block content

"Demek, şu nevideki rivayetler, vukuu bilfiil daimî ve küllî değil. Zira kabulün madem şartları vardır; külliyet ve daimîlikten çıkar. Belki, ya bilfiil muvakkattir, mutlaktır; veyahut mümkinedir, külliyedir..." hadis-i şerifle birlikte izahı?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Demek, şu nevideki rivayetler, vukuu bilfiil daimî ve küllî değil. Zira kabulün madem şartları vardır; külliyet ve daimîlikten çıkar. Belki, ya bilfiil muvakkattir, mutlaktır; veyahut mümkinedir, külliyedir. Demek şu nevi ehâdisteki külliyet ise, imkân itibarıyladır."

"Meselâ, 'Gıybet, katl gibidir.' Demek gıybette öyle bir fert bulunur ki, katl gibi bir zehr-i kàtilden daha muzırdır. Meselâ, 'Bir güzel söz, bir abdi âzâd etmek gibi bir sadaka-i azîmenin yerine geçer.' Şimdi, tergib veya teşvik için, o müphem ferd-i mükemmel, mutlak bir surette her yerde bulunmasının imkânını vaki bir surette göstermekle, hayra şevki ve şerden nefreti tahrik etmektir."(1)

Gıybet bir günahtır; ama içinde gizli bir gıybet var ki, ona tesadüf eden cinayet işlemiş gibi günah kazanır. Mesela bin adet gıybet içinde bir gıybet var ki; bu gıybet hem bin adet gıybet içinde saklı ve gizli, hem de cinayet işlemek ile eş değerdedir. O bin gıybetin içinde bu gıybet bilinmediği için, potansiyel olarak o bin gıybetin hepsi cinayet ile eşdeğer olan gıybet olabilir, bu imkan dahilindedir. Öyle ise bu cinayet ile eşdeğer olan gıybete tesadüf etmemek için, o bin gıybetten de uzak durmamız icap eder. Cinayet ile eşdeğer olan bu bir gıybetin, bin gıybetin içine atılma gerekçesi; insanları gıybet günahından kaçırmak ve ürkütmek içindir.

Bu inceliği anlamayan bazı nadanlar; bütün gıybetleri o cinayet ile eşdeğer olan gıybet ile karıştırıp -haşa- cinayetin dehşetini ve günahını hafifletiyorlar. Buradaki maksat ve amacı zedeliyorlar.

Peygamber Efendimiz (asm) "Gıybet, katl gibidir." derken, bütün gıybetleri cinayet ile eş değerde tutmuyor. Ancak insanları gıybetten sakındırmak için zehirli ve cinayetle eşdeğer olan bir gıybeti o gıybetlerin içine atıyor. Bu gıybetin de birtakım şartları ve hususiyetleri var. Mesela; bazı gıybetler var ki toplumsal infiale neden olup, çok büyük tahribatlara sebebiyet verebilir. Bu tarz gıybetler cinayet kadar tehlikelidir. Şartları olan bu gıybeti diğer basit gıybetle eşdeğer görmek yanlış olur. Bu incelik hayır için de aynıdır.

İşte Üstad Hazretleri bu inceliklere işaret ediyor. Bu tarz ifadelerin mutlak amacı hayra rağbet vermek, şerden sakındırmak içindir.

(1) bk. Sözler, Yirmi Dördüncü Söz, Üçüncü Dal.

İlave bilgi için tıklayınız:

Bazı gıybetin cinayet kadar günahı vardır, ifadesini açıklar mısınız? Bu gıybet nasıl bir gıybet olabilir, örnek verebilir misiniz?..

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Üçüncü Dal, Onuncu Asıl | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 2248 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...