Block title
Block content

"Devir ve teselsül, mümkinat dairesinde muhaldirler. Çünkü ikisi nihayetsizlik iktiza ettiklerinden ve mümkinat dairesi mütenahi olduğundan, gayr-ı mütenâhi yerleşmez. Fakat daire-i vücuba taallûk eden hamd ise, o gayr-ı mütenâhidir. Devir ve teselsülle gayr-ı mütenâhi bir daireye girer, yerleşir." İzah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Devir ve teselsül, mümkinat dairesinde muhaldirler. Çünkü ikisi nihayetsizlik iktiza ettiklerinden ve mümkinat dairesi mütenahi olduğundan, gayr-ı mütenâhi yerleşmez."(1)

Yaratılmışlar içinde sebep sonuç zincirinin sonsuza dek uzayıp gitmesi imkansız bir durumdur. Yani bir türün kendi içinde baba oğul, dede şeklinde sonsuza kadar uzayıp gitmesi imkansızdır. Mutlaka bir yerde durması ve ilk sebebin olması gerekir. Mesela, insanlık türünün ilk sebebi ve atası Âdem babamız ve Hava anamızdır. İnsanlık türünün ezeli bir şekilde sebep sonuç zinciri içinde uzayıp gitmesi durumuna "devir ve teselsül" deniyor ki, bu düşüncenin saçmalığı ve batıl oluşu çok açıktır.

Mümkinat, yani yaratılmış evren sonlu olduğu halde, evrenin içindeki türlerin sonsuz bir şekilde ilanihaye devam edip gitmesi akıl ve mantık açısından imkansızdır. Kainat nasıl sonlu ve bir başlangıca sahip ise, onun içindeki türler de sonlu ve bir başlangıca sahiptir. Bütün bunları yoktan var eden de Allah’tır.

“Fakat daire-i vücuba taallûk eden hamd ise, o gayr-ı mütenâhidir. Devir ve teselsülle gayr-ı mütenâhi bir daireye girer, yerleşir."(2)

Ama Allah’a şükretme konusunda devir ve teselsül caizdir. Çünkü Allah’ın ikramı bitmez, ikram bitmeyince Allah’a şükretmek de bitmez.

Bir şeyin sonsuza kadar devam edebilmesi ancak sonsuz bir varlık ve sıfat ile olabilir. Ki Allah’ın varlığı ve sıfatları sonsuz olduğuna göre, ona şükretmek de sonsuza kadar devam edecek bir kulluk görevidir vesselam.

Dipnotlar:

(1) bk. Lem'alar, Yirmi Dokuzuncu Lem'a, İkinci Bab, Haşiye: 2.
(2) bk. age.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: İkinci Bab | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 763 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
Yükleniyor...