Block title
Block content

"Dimağda merâtib-i ilim muhtelifedir, mültebise..." Burada ilimden inanca kadarki aşamaları örnekle açar mısınız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Dimağda merâtib-i ilim muhtelifedir, mültebise dimağda merâtip var, birbiriyle mültebis, ahkâmları muhtelif.  Evvel tahayyül olur, sonra tasavvur gelir. Sonra gelir taakkul, sonra tasdik ediyor, sonra iz'an oluyor, sonra gelir iltizam, sonra itikad gelir."

"İtikadın başkadır, iltizamın başkadır. Her birinden çıkar bir hâlet. Salâbet itikaddan, Taassup iltizamdan, imtisal iz’andan, tasdikten iltizam, taakkulde bîtaraf, bîbehre tasavvurda, tahayyülde safsata hâsıl olur, mezcine eğer olmaz muktedir."(1) 

Bir Müslüman melekleri önce kafasında tahayyül yani hayal eder. Sonra arkasından tasavvur gelir, yani melekleri kafasında resmedip betimler.

Sonra arkasından taakkul gelir, yani melek kavramı hakkında mantıki önermeler getirmek ve aklın argümanları olan mantık ve düşünce sistemi ile melekleri yorumlama sürecidir.  

Sonra tasdik gelir, akıl melekleri irdeledikten sonra arkasından onaylama ve kabullenme süreci gelir ki bu süreç tasdik oluyor.

Sonra iz’an gelir, yani kalp ile aklın ortak anlayışından meydana gelen basiret aşamasıdır. Bu aşamada melekler hakkında artık yorumun dışında bir de iç kanaat anlamına gelen basiret de oluşmuştur.

Sonra iltizam gelir, iltizam bile bile bir şeyi doğru ve lüzumlu görüp taraftar olmak anlamına geliyor. Yani meleklerin varlığı ve kabul edilmesi, bu aşamada taraf olma seviyesine gelmiştir.

Sonra itikat gelir ki, artık bu aşama meleklere iman aşamasıdır. Yani kişi artık meleklerin varlığı konusunda inanç sahibi demektir.

Tahayyül ile itikat arasındaki süreç, dimağın malumatı inanca dönüştürme işlemidir. Melekler din tarafından kişiye malumat olarak sunuldu, kişi bu malumatı işleyerek inanç seviyesine taşıdı.

(1) bk. Sözler, Lemaat. 

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...