Dördüncü Dalın temsilinde amelelerin sıralanışı ile hakikate tatbikindeki sıralama arasında fark var. Meselâ, misâlde üçüncü kısım ameleye hayvanat gösterilirken, sonra üçüncü kısım amelelerin nebatat ve cemadat olduğu ifade ediliyor. İzah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Temsilde büyük bir şehrin veya muhteşem bir sarayın binasında istihdam edilen amelelerin sıralanışı, bu temsilin hakikate tatbikinde yapılan izahlarla tam bir mutabakat göstermektedir. Sadece “üçüncü kısım amele” hakkında ifade edilen “O Mâlikü’l-Mülkün bir kısım hayvanatı var” ifadesinde bir yanlış anlama söz konusu olabiliyor. “Bir kısım hayvanat” diye söz edilen hizmetkârların izahı yapılırken de temsildeki sıra aynen uygulanmış, ancak izahlar hayvanat yerine nebatat ve cemadat üzerinde yapılmıştır.

İkinci kısımda, hayvanat üzerinde geniş olarak durulması, ayrıca bülbül bahsine geniş yer verilmesi gösteriyor ki, burada sözü edilen hayvanat lügat olarak “canlılar” mânâsında kullanılmış ve nebatat âlemi de canlı kabul edilmiştir.

Üstad Hazretleri, "Küremiz hayvana benziyor, âsâr-ı hayat gösteriyor.” (1) buyurmakla, cemadatın da, çok alt seviyede de olsa, hayat sahibi olduğuna işaret ediyor. Nitekim bizim cansız dediğimiz eşya, Üstad'ın ifade ettiği gibi âsâr-ı hayat göstermektedir. Meselâ, hareket bir hayat eseridir ve cansız eşyada da görülmektedir. İlim adamları kâinatın genişlemesinden söz ediyorlar; bu da yine ayrı bir hayat eseridir.

Nitekim Zâriyat Sûresinde kâinatın genişlediği açıkça beyan edilmektedir:

“Göğü kendi ellerimizle (kudretimizle) biz kurduk ve biz (onu) elbette genişleticiyiz.”(Zariyat Sûresi, 51/47)

(1) bk. Mektubat, Hakikat Çeirdekleri: 105.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?
Yükleniyor...