Block title
Block content

"Dört kıyas-ı fâsit ile hâsıl olan safsatanın zulmünden muhakeme-i zihniyeyi halâs etmek,.." cümlesini izah eder misiniz? Bu kıyasları yapanlar aşiretler mi, ittihatçılar mı?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"S - Şu mezcde ne hikmet var ki, o kadar taraftarsın, daima söylüyorsun?"

"C - Dört kıyas-ı fâsit ile hâsıl olan safsatanın zulmünden muhakeme-i zihniyeyi halâs etmek, meleke-i feylesofanenin taklid-i tufeylâneye ettiği mugalâtayı izâle etmek."(1) 

"HAŞİYE: İşte o kıyaslar: Mâneviyatı maddiyata kıyas edip Avrupa sözünü onda dahi hüccet tutmak. Hem de bazı fünûn-u cedideyi bilmeyen ulemanın sözünü ulûm-u diniyede dahi kabul etmemek. Hem de fünun-u cedidede mahareti için gurura gelip, dinde de nefsine itimad etmek. Hem de, selefi halefe, maziyi hale kıyas edip haksız itirazda bulunmak gibi fasit kıyaslardır."

Birinci bozuk kıyas:

"Mâneviyatı maddiyata kıyas edip Avrupa sözünü onda dahi hüccet tutmak."

Bunlar imanı zayıf kafası şek ve şüphe ile hastalıklı bir takım ahalidir. Avrupa’nın maddi üstünlüğüne bakarak manevi alanda da söz sahibi olabileceği ihtimaline veya şüphesine düşüyorlar. Halbuki maddiyatta ilerleyen maneviyatta gabileşebilir. Maddede uzman olan birisinin sözü maneviyatta hüccet olmaz. Bir kimse tıp sahasında dünya çapında kariyer sahibi olabilir, ama kimya ilminde bir kıymet-i harbiyesi olmaz. Aynı şekilde maddi ilimlerde çok derin ve üstün olan bin bilim adamı manevi sahada uzman olan bir İmam Gazali kadar kıymet ifade etmezler. Yani herkes sahasında hüccettir.

İkinci bozuk kıyas:

"Hem de bazı fünûn-u cedideyi bilmeyen ulemanın sözünü ulûm-u diniyede dahi kabul etmemek."

Bu bakış açısı da bazı ham ve cahil bilim çevrelerinin bakış açısıdır ki tıpkı, kimya da ilmi olmayan bir doktorun doktorluğuna itibar etmemek gibi bir yanlışlıktır...

Üçüncü bozuk kıyas:

"Hem de fünun-u cedidede mahareti için gurura gelip, dinde de nefsine itimad etmek."

Bu bakış açısı bilim adamlarının narsist ruh halini yansıtıyor. Fen ilimlerindeki derinliğini ve maharetini her alana tatbik etmeye çalışıyor. Yani ben saygı duyulan bir doktorsam her alanda bana aynı saygıyı duymalısınız havasına giriyor. İyi bir doktor olmak iyi bir din alimi olmayı gerektirmiyor.

Dördüncü bozuk kıyas:

"Hem de, selefi halefe, maziyi hale kıyas edip haksız itirazda bulunmak gibi fasit kıyaslardır."

Bugünün düşünce ve duyguları ile geçmiş tartılamaz. Geçmişi kendi ölçü ve değer yargıları içinde değerlendirmek gerekir. Maalesef bu yanılgı düşünce adamları arasında yaygın bir yanılgıdır. Günümüzdeki kafası ve kalbi yaralı bir alime bakarak İmam Azam’ın o muazzam ilmi kariyeri anlaşılamaz.

(1) bk. Münazarat, Suallar ve Cevaplar.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
Yükleniyor...