Block title
Block content

"Dört mezhep de haktır. Füruatta hak taaddüd eder; diyenlere ilm-i usul ıstılahınca Musavvibe denir." Cümlesini nasıl anlamalıyız, bu konuda bilgi verir misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Musavvibe: "Dört mezheb de hak'tır ve füruatta hak taaddüd eder" diyenlere, ilm-i usulde musavvibe denir. Hakkın feri konularda çoğalması, insanların coğrafi ve iklim şartlarından doğan farklılıklarına işaret ediyor.

Mesela; uzakdoğu kültüründe böcek yemek normalken, bizim kültürümüzde iğrençtir. Şimdi hangisi hak, hangisi hatadır diyebiliriz, elbette her iki durum da kendi kültüründe haktır. Bu sebeple Maliki mezhebinde böcek yemek caizken, Hanefi mezhebinde caiz değildir. Şimdi Hanefi mezhebinin hükmü ile Maliki mezhebinin hükmü arasında birisi hata; ama doğru olma ihtimali var, diğeri doğru ama hata olma ihtimali var demek yerine, her iki hüküm de konumunda hak ve doğru demek en güzel olan değil midir? İşte musavvibe ekolü bütün hak mezheplerin hükümleri kendi konumuna göre hak ve doğrudur diyerek, mezhep taassup ve tutuculuğuna geçit vermiyor.

Yine abdestte başı mesh etmek husussunda, Hanefilerde başın dörtte biri, Şafilerde başa bir parmakla değmek yeterli iken, Malikilerde başın tamamı yıkanır vesaire. Şimdi kutuplarda yaşayan Müslümanlar açısından, hak Şafilerin fetvasıdır, Afrikada yaşayan Müslümanlar için Malikilerin fetvası haktır, normal iklimde olan Müslümanlar için Hanefilerin fetvası haktır. Şimdi hak burada bir değil üçtür. Her üç mezhebin görüşü de coğrafi koşullara göre haktır.

Tahtie: "Mezhebim haktır, hata ihtimali var. Başka mezheb hatadır, savaba ihtimal var" diyenler ki, bu hatalı anlayışa izafeten "Tahtie" denmiştir. Bu fikirde taassup ve tutuculuk hakimdir. İslam birliğine ve beraberliğine ciddi anlamda zarar verme kabiliyetinde olan bir akım ve anlayıştır.

Üstad Hazretleri bu manaya şu şekilde işaret ediyor:

Halbuki cumhur-u avam, mezhepte imtizaç etmiş olan zaruriyatı, nazariyat-ı içtihadiyeden vâzıhan temyiz etmediğinden, sehven veya vehmen Tahtieyi filcümle teşmil edebilir. Bu ise, hatar-ı azîmdir. Bence, Tahtîeci, hubb-u nefisten neşet eden inhisar zihniyeti illetiyle malûldür. Ve Kur'ân'ın câmiiyetinden ve umum tabakat-ı beşere şümul-ü hitabından gafletle mes'uldür.

Hem Tahtîecilik fikri, sû-i zan ve tarafgirlik hissinin menbaı olduğundan, İslâmda lâzım olan tesanüd-ü ervah, tevhid-i kulûb, tehâbbüb ve teâvüne büyük rahneler açmıştır. Halbuki hüsn-ü zanla, muhabbet ve vahdetle memuruz.
Sünuhat

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Sünuhat | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 3942 | Word indir | Pdf indir
Paylaş

Yorumlar

lighted
Ehl-i Sünnet ve Cemaatin icindeki Musavvibe alimlerinden birkaç isim verebilir misiniz?
Log in or register to post comments
Editor (Muaz)
Bütün müçtehitler, evliya ve asfiya musavvibedir. Tahtie genelde mukallid ve bağnazlık içinde olanların halidir.
Log in or register to post comments
BENZER SORULAR
Yükleniyor...