Block title
Block content

“Ecel birdir değişmez. O maktul herhalde ecel geldiğinden daha ziyade kalmayacaktı.” cümlesi ile "Tüfek atmasaydı ölmesi bizce meçhul.” cümlesi nasıl bağdaşabilir? Cebriye ve Mutezilenin bakışı nasıldır?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Cebriye mezhebi, insan iradesini inkar ettiği için, cinayet fiilini tamamı ile kadere yüklüyor. "İnsan irade etse de etmese de bu cinayeti işleyecekti" diyor. Bu yüzden sebep ortadan kalksa da cinayet yine olacaktı, deyip insanı cebire mahkum ediyor.

Mutezile mezhebi ise,  insan iradesini tam yetkili ve muktedir gördüğü için, sebep olmasa idi cinayet de vuku bulmazdı, diyerek  kaderi inkar ediyor. Yani her iki batıl mezhep de insanın bilmesinin mümkün olmadığı gaybi şeyler hakkında inançları doğrultusunda fikir yürütüyorlar.

Halbuki Ehl-i sünnet; ne kaderi ne de insan iradesini inkar etmiyor. Bu gibi olaylar içinde hem kaderin hem de insan iradesinin bir hissesi vardır diyor. Sebebin olmadığı bir durumda insanın netice hakkında bir bilgi sahibi olamayacağını söyleyerek en makul fikri ortaya koyuyor. 

"Çünkü ecel tektir değişmez." hükmü umumi bir hükümdür; bu kaderin bilinmesi anlamına gelmez. Kadere, yani Allah’ın takdirine ancak olaylar vuku bulduktan sonra vakıf olabiliriz. Diğer iki batıl mezhep ise, kader vuku bulmadan, yani Allah’ın takdiri gerçekleşmeden fikir yürütüyorlar.

 Halbuki Üstad, olmuş ve bitmiş bir olay üzerine ve mahkuma teselli için o sözleri sarf ediyor.

Üstat, geçmişe Cebriye nazarı ile bakmanın bir mahzuru olmadığını söylüyor. Aynı şekilde geleceğe de Mutezile gibi bakılabilir diyor. Yani geçmişte işlediğimiz bazı hata ve yanlışların yükünü kadere atmakta bir sakınca olmadığı gibi, gelecek için de bizim tasarrufumuzda gibi sebeplere sarılıp hazırlanmamızda bir zarar yoktur. Bu  insana ruhen  hiffet verir ve rahatlatır.

Üstat burada bir mahkumu teselli etmek, ya da aradaki husumeti gidermek için hakikate mutabık olarak bu sözleri sarf ediyor. Yoksa bilinmeyen ve meçhul olan kader üzerinde bir yorum yapmıyor.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: İkinci Mebhas, Beşinci Vecih | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 7857 | Word indir | Pdf indir
Paylaş

Yorumlar

nurcu56
Allah razı olsun.
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
BENZER SORULAR
Yükleniyor...