Block title
Block content

"Eğer senin ondan baîd olduğun cihetle 'O bana tesir edemez.' ve onun sana karîb olduğu cihetle 'Ona tesir edebilirim.' desen, cehlini ilân etmiş olursun." cümlesinin, mükafat ve hayıflanma bağlantısını izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Arkadaş! Nefiste öyle dehşetli bir nokta ve açılmaz bir ukde var ki, zıtları birbirinden tevlid eder. Ve aleyhte olan herbir şeyi lehte zanneder. Meselâ, güneşin eli sana yetişir, ziyasıyla başını okşar. Fakat, senin elin ona yetişemez. Ve senin keyfin üzerine hareket etmez. Demek, şemsin sana karşı iki ciheti vardır: biri kurb, diğeri bu'd. Eğer senin ondan baîd olduğun cihetle 'O bana tesir edemez' ve onun sana karîb olduğu cihetle 'Ona tesir edebilirim' desen, cehlini ilân etmiş olursun."

"Kezâlik, Hâlıkla nefis arasında da bir kurb ve bu'd vardır. Kurb Hâlıkındır, bu'd nefsindir. Eğer nefis uzaklığı cihetiyle enâniyetle Hâlıka bakıp 'Bana tesir edemez' diye bir ahmaklıkta bulunursa, dalâlete düşer. Ve keza, nefis mükâfatı gördüğü zaman 'Keşke ben de öyle yapaydım, böyle olaydım.' der. Mücâzâtın şiddetini de gördüğü vakit, teâmî ve inkârla kendisini tesellî eder."
(1) 

Allah bize sıfatları ile çok yakın iken, biz maddi cihetimiz ile Ondan çok uzağız.  Nefis her şeyde olduğu gibi bu konuda da hakikatleri ters yüz edip meseleye öyle bakıyor. Nefis Allah’a olan uzaklığına bakarak -haşa- "O bana etki edemez." diyerek, güya onun tedbir ve terbiyesinden kendini azat ediyor, yani bir cihetle serkeşlik edip isyan ediyor. Halbuki Allah bize bizden daha yakındır ve bütün fayda ve zararlar onun elinde ve onun dizginindedir.

Nefis benzer tersyüz etme mantığını bu seferde mükafat ve mücazat konusunda yapıyor. Yani mükafatı gördüğü vakit "Keşke ben de öyle yapaydım, böyle olaydım" diyerek pişmanlığını dile getirirken, cezasının şiddetini gördüğü zaman da bin tevil ve safsata ile onun varlığını inkar yolunu seçiyor.

Özetle, nefis yapısı gereği olayları sağlıklı ve istikametli bir şekilde yorumlayıp hakkı bulamıyor, daima batıla sapıyor. Her şeyi tersyüz ediyor, iki paragrafın ortak noktası nefsin bu ahmak yorumlama biçimidir.

(1) bk. Mesnevî-i Nuriye, Katre'nin Zeyli.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...