Block title
Block content

"Esbab, teselsülün berahini ile alemin nihayetinde kesilmesinden..." İzah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Allah, kâinatta sebep sonuç ilişkisini kurmuş ve icraatını da buna göre yapmaktadır. Bu açıdan bakıldığında her bir sebebin bir atası bir Âdem babası bulunmaktadır. Yoksa materyalist felsefenin saçma bir şekilde iddia ettiği gibi sebepler ilanihaye sonsuza dek uzanıp gitmiyor. Her sebebin bir başlangıcı ve sonu bulunuyor.

 “Biz de deriz ki: Esbab, teselsülün berâhiniyle âlemin nihayetinde kesilmesinden ise, her şeyde Hâlık-ı Külli Şeye has sikkeyi göstermek daha kat’î, daha kolaydır.”(1) 

ifadesi bu inceliğe işaret eden bir ifadedir.

Teselsül sebeplerin zincirleme olarak birbiri ardınca dizilmeleri; eşya ve olayların birbirine dayanarak arka arkaya gelmeleri demektir.

Eğer, kâinat ezeli olsaydı, içindeki yıldızların -ışık ve enerji verdikleri için- geçmiş sonsuz zaman içinde şimdiye kadar çoktan bitip tükenmeleri ve yok olmaları gerekirdi. Şimdi var olduklarına göre demek ki bunların bir başlangıcı vardır ve ileride yok olacaklardır.

Güneş ve yıldızların sönüp dağılacakları Kur'an-ı Kerîm'de bildirilmiştir:

 "Güneş dürüldüğü zaman, yıldızlar söndüğü zaman,.." (Tekvîr, 81/1-2)

"Yıldızlar silindiği zaman ve gök yarıldığı vakit,.." (Mürselât, 77/8-9)

Madde kâinatın, dünya ve içindekilerin yaratılmasında kullanılan malzemedir. Bir eserin yaratılmasında maddenin bizatihi hiçbir etkisi yoktur:

"Allah'ı bırakıp da taptıkları maddeler hiçbir şey yaratamazlar. Kendileri yaratılmışlardır. Cansız ölülerdir. Ne zaman kaldırılıp sevk edileceklerine (dış tesirlerle hareket ettirileceklerine dair şuurları da yoktur.” (Nahl, 16/20-21)

Kâinat ve canlılar Cenab-ı Hakk'ın ilmi ve dileyip yaratmasıyla vücut bulmuştur. Cansız, şuursuz, akılsız ve bilgisiz madde diğer bir maddeye tesir ederek (illet olarak) asla düzenli bir eseri meydana getiremez. Enerjinin kendiliğinden sıkışıp düzenlenerek bir atomu dahi meydana getirmesi mümkün değildir.

Cenab-ı Allah'ın kudret ve tekvininin (yaratmasının) taalluku olmadan maddelerin ve enerjilerin birbirlerine tesir ederek mazi cihetinde sonsuza doğru devam etmeleri ve düzenli eserler husule getirmeleri şöyle dursun, bütün kâinatın maddelerinin hepsi bir sineği dahi yaratamazlar, bunun için bir araya toplansalar bile. Sinek onlardan bir şey kapsa ondan bunu dahi kurtarıp geri alamazlar vesselam.

(1) bk. Sözler, Otuz Üçüncü Söz, Otuzuncu Pencere.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
Yükleniyor...