Block title
Block content

"Esbaba ibadet eden ahmaklar! Cenâb-ı Hakkın vücub-u vücud ve vahdetine, kâinatın mürekkebatı ve zerratının elli beş vecihle yaptıkları şehadetlerin bir vechini yazacağım. Şöyle ki: Eşyanın icadı, ya nefislerine veya esbaba olan isnadı, hayret ve.." izah?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Esbaba ibadet eden ahmaklar."

Esbaba ibadet denilince sebeplere tesir vermek, onlara minnettar olmak, onları aşırı derecede sevmek anlaşılır. Meyveyi ağacın verdiğini sanmak onu bir nevi rızık verici gibi görmek olur ki bu da ona tapmak gibidir.  Hububatı topraktan bilmek, çocuğu annenin yaptığını zannetmek, balıkları denizin icat ettiği vehmine kapılmak da sebeplere bir nevi ibadet etmek demektir.

"Cenâb-ı Hakk'ın vücûb-u vücûd ve vahdetine, kâinatın mürekkebatı ve zerratının ellibeş vecihle yaptıkları şehadetler"

Allahın varlığına ve birliğine, varlığının vacip olduğuna, kâinattaki bütün atomlar ve onlardan meydana gelen terkipli varlıklar ellibeş farklı şekilde  şehadet etmektedirler. Katre Risalesinin başında Lâ ilahe illallah hakikati elli beş vecihle ispat edilmiş.  Türkçe tercümede bu elli beş rakamına ulaşılamıyor,  Arapçasında bunlar tek tek sayılmış.

"Eşyanın îcâdı, ya nefislerine veya esbaba olan isnadı, hayret ve istiğrabı mûcibdir."

Nefsine isnad: Eşyanın îcâdının nefislerine isnadı,  onların kendi kendine olduklarını vehmetmek demektir.  Bu isnat hakkında, bu eserin son bölümünde  “hem sanidir, hem masnu” ifadesi geçer. Sâni; yapan, masnû; yapılan demektir. Yâni, bu yanlış telakkiye göre bir şey hem ustadır, hem eser.

Bir cümleyi, bir kâtibin yazdığını kabul ettiğimizde mesele kalmaz.  Kendi kendine  yazılmış dediğimizde o cümle hem yazı olacaktır, hem kâtip.  Onun katip olabilmesi için de kendisinin kendinden önce var olması, kendini yazmayı istemesi,  bu isteğini yerine getirmek için de yazmayı irade etmesi ve kudretini de sarf ederek onu vücûda getirmesi gerekir.

Bir evin de kendi kendine olması için, kendinden önce var olması, kendi planını çizmesi, olmaya karar verip bu kararını icra etmesi lazım gelir.

Esbaba isnad: O yazıyı sebeplerini meselâ kalemin yazdığını ve o evi de  çimentonun, demirin ve diğer malzemelerin yaptığını söyleyebilmek için de yukarıdaki mantık silsilesinin işlemesi gerekir. Kalem yazı yazmaya karar verecek, malzeme ev olmayı dileyecektir ki, daha sonra ilmini, iradesini, kudretini o yönde kullanarak o şeyi meydana getirebilsin.

Her iki anlamsız ve akıl dışı şıkkında kabul edilebilmesi, çok hayret vericidir (hayret ve istiğrabı mûcibdir).  “Bu da red ve inkârı îcab eder. Bu dahi dalaletleri intac eder.”

Bu istiğrab, kişiyi redde yâni “bunun böyle olmasının mümkün olmadığını söylemeye”  götürür; ona, böyle şey olmaz dedirtir.  Elbette ki, olmaz demekle iş bitmiyor. Ortada bir eser var. Onu birini isnat etmek gerekiyor. İşte bu noktada, insan aklı İlâhî fermana uymayıp kendince bir takım izahlar getirmeye  kalkıştığında birçok dalalet fırkaları yahut batıl inançlar ortaya çıkar.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Hubab | Yazar: Alaaddin BAŞAR (Prof. Dr.) | Okunma Sayısı: 1010 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...