Block title
Block content

"Eşyadaki muhalefet ve mümaselet, câmidattaki muavenet, birbirinden uzak olan şeylerdeki tesanüd,.." İzah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Kâinat terkiplerindeki intizam, cereyan-ı ahvaldeki nizam, suretlerdeki garabet, nakışlarındaki ziynet, yüksek hikmetler, eşyadaki muhalefet ve mümaselet, câmidattaki muavenet, birbirinden uzak olan şeylerdeki tesanüd, hikmet-i âmme, inayet-i tâmme, rahmet-i vâsia, rızk-ı âmm, hayatlar, tasarruf, tahvil, tağyir, tanzim, imkân, hudus, ihtiyaç, zaaf, mevt, cehil, ibadet, tesbihat, daavat ve hâkezâ, pek çok sıfatlar lisanlarıyla Hâlık-ı Kadîm-i Kadîrin vücub ve vücuduna ve evsaf-ı kemaliyesine şehadet ettikleri gibi; Esmâ-i Hüsnâyı tilâvet ederek, Cenab-ı Hakka tesbih ve Kur'ân-ı Hakîmi tefsir ve Resul-i Ekremin (a.s.m.) ihbaratını tasdik ediyorlar."(1)

Eşyadaki muhalefet ve mümaselet; Genel bir mana olarak eşyanın benzeşen yönleri ile benzeşmeyen yönlerini ifade ediyor. 

Mesela, elma ve armudun ortak ve benzer noktaları mümaseleti, kendilerine özgü kimlikleri ve vasıfları da muhalefeti ifade ediyor. Elma ve armudun hayatlı olması, bitki sınıfından olması, gıda olması, meyve olması, güneş, hava, su ve toprağa muhtaç olmaları gibi birçok husus mümaseleti yani benzeşmelerini ifade ediyor. Elma ve armudun birbirinden farklı yönleri de muhalefeti yani benzeşmeyen yönleri ifade ediyor.

Eşyanın benzeşen yönleri, usta ve yaratıcısının bir ve tek olmasını ispat ederken, benzeşmeyen yönleri de Onun sonsuz irade ve ilmini ispat ediyor.

Cansız varlıklar arasında mükemmel bir yardımlaşma prensibi işlemektedir. Kâinat ve içindeki unsurlar,  teavün (yardımlaşma), tesanüt (dayanışma), teanuk (kuçaklaşma) ve tecavüp (cevaplaşma) kanunları ile âdeta bir bütün ve küll hükmüne gelmişlerdir. Parçalanmayı ve bölünmeyi kabul etmeyecek kadar sıkı bir münasebet ve birleşme içindedirler. Bu yüzden kâinatın bir cüzüne sahip olmak bütününe sahip olmayı gerektiriyor.

Allah kâinatı öyle bir sistem halinde yaratmıştır ki, en küçük şey, en büyük şeyle irtibatlıdır. Güneş sistemini kim yaratmış ve yönetiyor ise bir sineği, sineğin vücudundaki gözünü yaratıp o sistem içinde dolaşıp görmesinin ortamını yaratan da O’dur.

Mesela, bir sineği küçük görerek sistem dışında yaratmaya teşebbüs edenler, onun bedenini dünyanın dört bir yanına dağılmış unsurlardan özel ve hassas terazilerle toplamaya mecbur kalırlar. Kaldı ki o cansız zerreleri toplamak yetmez. Zira sineğin vücudundaki bütün hücreler canlı bir organizma teşkil edip her biri onun yaratılış gayesine göre ayarlı olarak çalışırlar. Maddî sebepler bu neticeyi elde edip o cansız zerrelerden böyle hayat dolu ve kâinat sisteminin bütün unsurlarıyla ilişkilerini ayarlamasını bilen, programlayabilen bir sineği yaratmaları mümkün değildir.

Kur’ân-ı Kerim âyettte bu imkânsızlığa şöyle işaret ediyor:

"Ey insanlar! İşte size bir misal veriliyor, ona iyi kulak verin: Sizin Allah’tan başka yalvardığınız bütün sahte ilahlar güç birliği yapsalar da, bir sinek bile yaratamazlar. Hatta sinek onlardan bir şey kapsa, onu dahi kurtarıp geri alamazlar. İsteyen de kendinden istenilen de, kaçan da kovalayan da ne kadar güçsüz ve aciz !" (Hac, 22/ 73)

Yani, “Bütün maddî sebepler toplansa, onların iradeleri de olsa, bir tek sineğin vücudunu ve o vücudu, cihazlarını, sistemlerini özel bir terazi ile ölçü ile toplayamazlar. Toplasalar da o vücudun gerekli miktarında durduramazlar. Durdursalar da, daima tazelenmekte olan ve o vücuda girip çalışan zerreleri, hücreleri düzenli tarzda çalıştıramazlar. Öyleyse bütün güvenilen maddî sebepler, bir sineğe sahip çıkamazlar.”

Sinek ile güneş arasındaki sıkı bağ ve ilişki, sineğe sahip olabilmenin yolunun güneşe de sahip olmaktan geçtiğini gösteriyor. Güneşe sahip olmak için Samanyolu galaksisine  sahip olmayı iktiza ediyor; çünkü aynı sıkı bağ ve ilişki güneş ile Samanyolu arasında da bulunuyor ve hakeza. Bu yönden bakıldığında kâinat bölünmez ve parçalanmaz bir bütün gibidir.

Kâinata Rablık iddia edenin bütün kâinatı avucunun içinde tutması gerekiyor.

(1) bk.  Mesnevî-i Nuriye, Katre.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Katre | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 2414 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...