Block title
Block content

" Eşyanın arasında muntazam tesanütle halk ve yaratmak, tecezziyi kabul etmez bir külldür, bazıyet yoktur." ifadesini açıklar mısınız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Kainat ve içindeki unsurlar teavün, tesanüt, teanuk ve tecavüp kanunları ile adeta bir bütün ve küll hükmüne gelmişlerdir. Parçalanmayı ve bölünmeyi kabul etmeyecek kadar sıkı bir münasebet ve birleşme içindedirler. Teavün, tesanüt, teanuk ve tecavüp kavramları üstünde durursak, mesele biraz daha net ve berrak anlaşılır.

Teavün: Kelime olarak yardımlaşma demektir. Kainatın bütün unsur ve parçaları arasındaki şiddetli münasebet ve ilişkiye kinaye olan bir kelimedir. Havanın toprağa yağmur, toprağın havaya buhar vermesi bir çeşit yardımlaşmadır. Güneşin toprakta yağmuru buharlaştırması da güneşin bu yardımlaşmadaki katkısı ve yardımıdır. Kainatın her bir cüzünde bu şiddetli münasebet vardır.

Tesanüd: Kelime olarak dayanışma içinde olmak demektir. Yine yardımlaşmada olduğu gibi kainatın en küçük parçasından en büyük galaksilerine kadar her şey arasında bir dayanışma ve yardımlaşma manası hükmediyor. Kainatın bir ucundaki bir küre ile diğer ucundaki küre arasında bizim idrakinden aciz kaldığımız gizli ve ince dayanışma ilişkileri mevcuttur.

Dayanışma, yardımlaşmaya nispetle biraz daha geniş bir halkadır. Hava ile toprak arasındaki münasebet biraz dar bir halka iken, kainatın iki zıt uçları daha geniş bir halkadır. Dayanışma bu genişliğe işaret ediyor.

Teanuk: Kelime olarak kucaklaşmak ve kenetleşmek manasına gelir. Teavün ve tesanüdün biraz daha ileri mertebesini ifade eder. Yani kainat ve unsurları arasında öyle şiddetli bir ilişki ve münasebet var ki, adete bir birlerine kenetlenmiş ve kucaklaşmış gibidirler. Kainatı adeta parçalanması ve bölünmesi imkansız bir bütün haline sokuyor. Kainat ile bir parçası arasında bütünlük ilişkisi koruyor. Aralarındaki baziyet, yani farklı oluş kavramını adeta yok ediyor, her şeyi sanki bir şeymiş şekline büründürüyor.

Tecavüb: Kelime olarak cevaplaşmak, haberleşmek manasına gelir. Cevaplaşmada konuşmak ve dertleşmek manası hükmeder ki, artık parçalar arasında bütünlük manasının en son ve kamil hali vardır. Yani kainat ve parçaları adeta ana ile  evlat gibi biribirleri ile konuşup dertleşiyorlar demektir. Bu tabir, diğer tabirlerin en mükemmel noktasıdır. Güneş ile toprak konuşacak derecede biribirleri ile şiddetli münasebet içindeler demektir. Kalp ile beyin arasındaki sinirler ve damarlar adeta cisimleşmiş bir hitaplaşma ve cevaplaşıp konuşma gibidir. Daha buna benzer sayısız misaller vardır. Bugün fen ilimleri bu manayı daha da netleştirip somutlaştırmıştır. 

Özet olarak; kainat ve içindekileri, bu kanunlar sayesinde öyle bir ittihat peyda ediyor ki, adeta farklılıkların kalktığı bir bütün ve özdeşleşme hasıl oluyor. Güneş sanki toprak, toprak da sanki bir güneş hükmüne geçip, aralarındaki baziyeti yani farklılaşmayı kaldırmışlardır.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...