Block title
Block content

"Evet, cennet-cehennem, şecere-i hilkatten ebed tarafına uzanıp eğilerek giden dalının iki meyvesidir..." Bu cümledeki, "eğilmek" tabiri neye göre seçilmiş olabilir?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Remizli bir nükte: Şu kâinata dikkat edilse görünüyor ki, içinde iki unsur var ki her tarafa uzanmış kök atmış: Hayır-şer, güzel-çirkin, nef’-zarar, kemâl-noksan, ziya-zulmet, hidayet-dalalet, nur-nar, iman-küfür, taat-isyan, havf-muhabbet gibi âsarlarıyla, meyveleriyle, şu kâinatta ezdad birbiriyle çarpışıyor, daima tagayyür ve tebeddülâta mazhar oluyor. Başka bir âlemin mahsulâtının destgâhı hükmünde çarkları dönüyor. Elbette, o iki unsurun birbirine zıt olan dalları ve neticeleri ebede gidecek, temerküz edip birbirinden ayrılacak, o vakit Cennet-Cehennem suretinde tezahür edecektir."

"Madem âlem-i bekà, şu âlem-i fenâdan yapılacaktır. Elbette, anâsır-ı esasiyesi bekàya ve ebede gidecektir. Evet, Cennet-Cehennem, şecere-i hilkatten ebed tarafına uzanıp eğilerek giden dalının iki meyvesidir ve şu silsile-i kâinatın iki neticesidir ve şu seyl-i şuûnâtın iki mahzenidir ve ebede karşı cereyan eden ve dalgalanan mevcudatın iki havuzudur ve lütuf ve kahrın iki tecellîgâhıdır ki, dest-i kudret bir hareket-i şedîde ile kâinatı çalkaladığı vakit, o iki havuz münasip maddelerle dolacaktır."(1)

Yukarıdaki pasajın ana konusu; dünya hayatının birbirine zıt iki unsurdan örüldüğüdür. Hayır ile şer gibi, güzel ile çirkin gibi... İşte bu iki unsur; bir ağacın, yani dünya ağacının iki dalı gibidir. Bu iki dal uzanıp gidecektir. Birinin ucunda cennet, diğerinin ucunda ise cehennen ortaya çıkacaktır. Yani hayır ve güzel, cennete; şer ve çirkin ise cehenneme gidecektir.

Burada "eğri" tabiri; hem edebi bir tabir hem de örnek getirilen ağacın yapısına uygun bir tabirdir. Varlık alemi bir ağaca teşbih edildiği için, tabir de ağaca göre oluyor. "Eğilerek gitmek" ifadesinde, neticede dalın ucundaki hedefe (cennet / cehennem) ulaşmak manası da var gibi..

(1)bk. Sözler, Yirmi Dokuzuncu Söz İkinci Maksad, Remizli Bir Nükte.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...