Block title
Block content

"Evet, her şeyde bir birlik var. Birlik ise biri gösterir." Mesela herhangi bir makine, dünyanın muhtelif yerlerinde fakat ortak özelliklerde üretilebiliyor, tek elden çıkmış olması gerekmeyebiliyor. Bunu nasıl yorumlayabiliriz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

İnsan insanı taklit edebilir, çünkü aynı özelliklere sahipler; ama insanlar ya da başka mahluklar asla ve kata Allah’ın sanatını taklit edemezler. Çünkü Allah her bir sanatına öyle bir mühür öyle bir sikke vurmuş ki taklidi imkansızdır.

Mesela, bir arıya hayat verebilmek için bütün kainatı istihdam etmen gerekiyor; çünkü hayat denilen şey kainatın genelinden süzülüp geliyor. Mesela, güneş sistemi olmasa arı da olmaz; demek yer yüzündeki küçük bir arı ile güneş sistemi arasında sıkı bir ilişki mevcut, arı kiminse güneş sistemi de onun olmak gerekiyor. Bu ilişki diğer unsurlar içinde geçerlidir. Yani hava, su, toprak, ateş vesaire olmadan arı olmaz.

Arı için ifade ettiğimiz bütün ilişki ve manalar diğer canlılar içinde aynı ile geçerlidir. Yani kainata sahip olmadan arıyı yaratmak nasıl imkansız ise, aynı mana bir maymun bir böcek bir mikrop bir aslan bir bitki bir sinek için de geçerlidir. Allah bütün mahluklarını aynı kıstas ile yaratıyor, ama ilim ve iradesinin büyüklüğünü göstermek için de farklı kimlik ve oranlarda yaratıyor. Bu farklılıklar tevhide şüphe değil aksine muazzam bir delil oluyor.

Mesela, bir bebek yarattığı zaman hem insanlığa benziyor hem de yüz, koku, parmak izi vesaire yönleri ile de hiçbir insana benzemiyor. Bebeğin diğer insanlara benzemesi yaratıcının tekliğine işaret ederken, benzememesi de Allah’ın kudret, irade ve ilminin haşmetine işaret ediyor. Çünkü milyarlarca insanının küçücük parmak oranı üzerinde parmak izlerinin bir birlerine benzememesi insan aklını hayret içinde bırakan bir mucizedir. Düşünsene iki üç santimlik yüzeye birbirinden farklı milyarlarca çizgi çizmek, ancak muazzam bir ilim ve kudret işi olabilir.

Yani farklılıklar da benzerlikler de tevhide işaret eden muazzam delillerdir.  

Diğer bir husus, maddi örnekler Allah için bir ölçü bir kıyas yüzde yüz bir mihenk olamazlar. Bu yüzden "beyaz eşya" örneği kıyas-ı maalfarıktır yani bozuk, anlamsız ve geçersiz bir kıyastır. Bu tarz kıyaslar ile Allah hakkında bir önerme yapılamaz.

Başka bir husus, temsil ve örneklerin her noktası her köşesi hakikate de tatbik edilemez. Temsilde olumsuz manalar değil olumlu manalar kastedilir. Mesela, "Aslan gibi adam." denildiğinde, bu benzetmede adamın güçlü ve cesur olduğu ifade edilir, yoksa aslanın diğer sıfatları olan hayvanlık, vahşilik gibi yönleri kastedilmez.

Zaten kainatta Allah’ın ahvaline yüzde yüz mutabık olacak bir örnek ve temsil bulunmuyor, bulunması da mümkün değildir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: İkinci Makam, İkinci Kelime | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 607 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...