Block title
Block content

"Ezel-Ebed Sultanı olan Rabbü'l-Âlemîn için, rububiyetinin mertebelerinde ayrı ayrı, fakat birbirine bakar şe'n ve namları; ve ulûhiyetinin dairelerinde başka başka, fakat birbiri içinde görünür isim ve nişanları; ve haşmetnümâ icraatında,.." İzahı?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Üstad; Cenab-ı Hakk'ın mahlukatla muamele ve idaresini nazara verirken, bir sultanın kendi emrinde çalışan muhtelif resmi muamelesini misal olarak gösteriyor.

Mesela, bir sultanın hükümetin dairelerinde ayrı ayrı namları, vasıfları, nişanları ve alametleri vardır. Adliyede en büyük hâkimdir. Fakat bu adliye dairesi bir çok alt şubeleri vardır. O sultan aynı zamanda bütün orduların komutanıdır. Kumandanlık sıfatıyla o sultanın bir onbaşılıktan ta genelkurmay başkanlığına kadar makam ve mertebelere hükmetmektedir. İlmiyeyi, mülkiyeyi, sıhhiyeyi... aynı şekilde değerlendirebiliriz.

Bu daire ve mertebelerdeki icraatlar birbirine bakar, birbirini ikmal eder, birbirine kuvvet verir ve birbirini ispat eder. Kainattaki rububiyet tecellilerine örnek olarak bir insandaki rububiyet cilvelerine kısaca nazar edelim.

İnsanda rububiyet, yani Allah’ın terbiye ediciliği çok farklı dairelerde ve birbirinden çok farklı şekilde tecelli etmektedir.

Allah, insan ruhunu terbiye etmiştir. Bu ruh sultanı bütün aza ve cihazatı idare eder. Her bir aza da ayrı bir terbiyeden geçmiştir. Göz görecek şekilde, kulak işitecek şekilde terbiye edilirken, eller tutmaya, ayaklar da yürümeye müsait şekilde terbiye görmüşlerdir. Bütün bu farklı terbiyeler birbirine bakarlar, birbirini tamamlarlar, birbirine yardım ederler.

Bu terbiyeler sonunda, insan göz ile görür, kulak ile işitir, ayak ile yürür, beyin ile düşünür, kalp ile sever vs. Her bir aza ve latifenin kendine ait hususiyetleri ve faaliyetleri vardır. Fakat bunlar birlikte çalışırlar. Bedendeki bu nizam, ruh sultanının varlığı, her bir duygu latife ve azalarda başka nam ve vasıflarla bulunması, hepsiyle ayrı ayrı ilgilenmesiyle gerçekleşebilir.

Küçük alem olan insandaki bu ilahi terbiyeler, büyük insan olan kainatta da bir başka şekilde kendini gösterir. Güneşin, ayın, havanın, suyun, yıldızların, arşın, kürsinin, levh-i mahfuzun terbiyeleri de birbirinden ayrıdır; ama bütünü birbirine bakarlar ve kâinat ağacında yahut fabrikasında her biri kendine verilen vazifeyi en güzel şekilde icra ederler...

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...