Block title
Block content

"Fakat o seyyiâtı, çok mesâlihi tazammun eden bir kanun-u İlâhî ile icad eden yine Haktır." Buradaki, "mesalih" ve "kanun-u İlahi" nedir?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Fakat seyyiâtı isteyen nefs-i insaniyedir: ya istidat ile ya ihtiyar ile. Nasıl ki, beyaz, güzel güneşin ziyasından bazı maddeler siyahlık ve taaffün alır. O siyahlık, onun istidadına aittir. Fakat o seyyiâtı, çok mesâlihi tazammun eden bir kanun-u İlâhî ile icad eden yine Haktır. Demek, sebebiyet ve sual nefistendir ki, mes'uliyeti o çeker. Hakka ait olan halk ve icad ise, daha başka güzel netice ve meyveleri olduğu için güzeldir, hayırdır."(1)

Şerlerin ve günahların yaratılma gerekçesi ile şerleri ve günahları irtikap etmek farklı şeylerdir. Şer ve günahın yaratılmasında sayısız ince ve latif  hikmetler bulunurken, aynı şer ve günahın irtikap edilmesinde yani işlenmesinde azim bir zulüm ve çirkinler bulunur.

Bir fabrikatör, bazı işçiler hata edip ürünlerin bazılarına zarar verebilir endişesi ile fabrikayı yapmaktan vazgeçse, fabrikayı yapmaktaki bir çok hayrı ve kazancı terk ettiği için vehham ve divane addedilir.

Cüzi bir şerrin gelememesi için külli hayrı terk etmek külli bir şerdir. Öyle ise kafirlerin kendi iradeleri ile şerre ve ateşe gitmelerini engellemek için varlığı yaratmamak ya da başka bir surette yaratmak, külli bir şer olup Allah’ın hikmet ve iradesi ile bağdaşmaz. Kafirlerin hatırı için Allah’ın bu kainat düzenini geri bırakması hikmete uygun değildir.

Günahların ve şerrin yaratılmasında Allah’ın bir çok ismi ile beraber Halık ismi tecelli eder. Malum şerrin yaratılması şer değil kesp edilmesi şerdir.

Bir şeye takılan maslahat, fayda ve hikmete mesalih denir. Mesela, günahın bir mesalihi yani hikmeti tövbe ve istiğfar ile Tevvab ve Gufran olan Allah’a iltica etmek denilebilir.

(1) bk. Sözler, Yirmi Altıncı Söz.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Birinci Mebhas | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 1948 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...