Güzellik ve hayır gibi sabit kavramlara çirkinlik ve şerrin nisbeti ile güzellik ve hayrın yüzlerce mertebesi çıkarken; acaba çirkinlik ve şerre hakaiki sabite deyip, güzellik ve hayra da hakaiki nisbiye diyebilir miyiz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Hem istikra-i tâmme ve tecrübe-i umumî gösteriyor, netice veriyor ki: Şer, kubh, çirkinlik, bâtıl, fenalık, hilkat-i kâinatta cüz’îdir. Maksut değil, tebeîdir ve dolayısıyladır. Yani, meselâ çirkinlik, çirkinlik için kâinata girmemiş; belki güzelliğin bir hakikati çok hakikatlere inkılâp etmek için, çirkinlik bir vâhid-i kıyasî olarak hilkate girmiş. Şer, hatta şeytan dahi, beşerin hadsiz terakkiyatına müsabaka ile vesile olmak için beşere musallat edilmiş. Bunlar gibi, cüz’î şerler, çirkinlikler, küllî güzelliklere, hayırlara vesile olmak için kâinatta halk edilmiş."(1)

Çirkinlik ve şer sabit değildir; sabit olan hayır ve hüsündür. Zira, hayır ve hüsün daimi ve ezeli bir cemal ve kemalden kaynayıp geliyor. Yani kainattaki bütün hayır ve güzellikler sonsuz kemal ve cemalin sızıntıları, işaretçileri hükmündeler. Sabit ve esaslı olmaları oradan geliyor. Üstadımız,

"Ukul-ü selime yanında muhakkaktır ki: Hilkatte hayır asıl, şer ise tebeîdir. Hayır küllî, şer cüz’îdir."(2)

diyerek, bu konuyu vuzuha kavuşturur.

Lakin çirkinliğin ve şerrin sabit ve esaslı olması için böyle daimi ve ezeli bir kaynağı bulunmuyor. Hatta çirkinlik ve şer telakki ettiğimiz şeyler hayır ve güzelliklerin anlaşılmasına hizmet ettiği için, dolaylı olarak onlar da güzel ve hayır addediliyorlar. Bu sebeple şer ve çirkinliklere sabit ve daimi nazarı ile bakamayız.

Yalnız hayır ve güzelliklerin, şer ve çirkinlerin keskinleşmesine ve ne kadar nefret edilmesi gereken bir meta olmasına bir katkısı ve müdahalesi olabilir. Bu müdahale elbette şer ve çirkinlikleri sabit bir hakikat yapmaz, bunu da bilmek gerekir.

Özet olarak, sonsuz güzelliğin karşısında sonsuz çirkinlik olmuş olsa idi, o zaman çirkinliğin de sabit ve sonsuz mertebeleri olabilirdi.

Dipnotlar:

(1) bk. Hutbe-i Şamiye.
(2) bk. Muhakemat, Birinci Makale, Dokuzuncu Mukaddime.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

Yorumlar

Ziyaretçi (doğrulanmadı)
SUALİMZN CEVABINI EZELİ BİR GÜZELLİK VE KEMALE NİSBET EDEREK AÇIKLAMANIZ ÇOK ORJİNAL ELHAMDÜLİLLAH ALLAH RAZI OLSUN
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.

BENZER SORULAR

Yükleniyor...