Block title
Block content

"Hak ve vacip bir hakikatın mümkin ve miskin bir zıllı olduğuna göre 'ene' ye mana-yı harfi ile bakarak ve aslını görmek veya zıllı ortadan kaldırıp asla ulaşmak mümkündür, yani enenin zevali ile hüve inkişaf ediyor." İzahı?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Enenin bir vechini nübüvvet tutmuş gidiyor; diğer vechini felsefe tutmuş geliyor."

"Nübüvvetin vechi olan birinci vecih: Ubudiyet-i mahzânın menşeidir. Yani, ene kendini abd bilir; başkasına hizmet eder, anlar. Mahiyeti harfiyedir; yani başkasının mânâsını taşıyor, fehmeder. Vücudu tebeîdir; yani başka birisinin vücuduyla kaim ve icadıyla sabittir, itikad eder. Mâlikiyeti vehmiyedir; yani kendi mâlikinin izniyle surî, muvakkat bir mâlikiyeti vardır, bilir. Hakikati zılliyedir; yani hak ve vacip bir hakikatin cilvesini taşıyan mümkün ve miskin bir zılldir. Vazifesi ise, kendi Hâlıkının sıfât ve şuûnâtına mikyas ve mizan olarak, şuurkârâne bir hizmettir."(1)

İnsan varlık olarak mümkündür, yani varlığı ve yokluğu müsavi ve eşit olan bir varlıktır, bu eşitliği bozup insanın varlık sahsına çıkması için; varlığı ezeli ve ebedi olan Vacip bir Zatın varlığına muhtaçtır. Öyle ise insan mümkün olma noktasında, Allah’ın vacip hakikatinin bir gölgesidir, yani onun "var ol" emrine muhtaçtır. Böyle iken yani varlığı verilmişken, nasıl olur da veren Zata karşı insan, varlık dava edebilir ve varlığı kendine vererek karşı koyabilir, bu çok ahmakçasına bir kalkışma olur.

Miskin; hiç gücü ve iktidarı olmayan mutlak aciz anlamındadır. İnsan da mümkün olmasından dolayı Vacip ve sonsuz kudret sahibi Allah karşısında mutlak manada miskin ve muhtaç bir varlıktır. Öyle ise benlik ve varlık dava etmek insanın neyine. 

İşte insan bu hallerini görüp gerçek mahiyetini iyi okuyup benlik duygusunun sadece Allah’ın isim ve sıfatlarını anlamak ve kıyaslamak için emaneten verildiğini çözümlerse, o zaman enede hüveyi görür, her şey bir marifet penceresi hükmüne geçer. Enenin hayır ve müspet yüzü inkişaf eder. Enenin menfi yüzü imha edilirse hayır yüzü açığa çıkar, müspet yüzü imha olursa şer yüzü açığa çıkar.

(1) bk. Sözler, Otuzuncu Söz.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Birinci Maksat | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 3276 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...