Block title
Block content

"Halbuki, şu ağacın çekirdek-i aslîsinde ve kökünde ve gövdesinde, cüz’î ve müşahhas ve ukde-i hayatiye tabir edilen bir cilve-i irade-i İlâhiye ve bir nüve-i emr-i Rabbânî ile, şu ağacın kavânîn-i teşkiliyesinin..." İzahı?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Halbuki, şu ağacın çekirdek-i aslîsinde ve kökünde ve gövdesinde, cüz’î ve müşahhas ve ukde-i hayatiye tabir edilen bir cilve-i irade-i İlâhiye ve bir nüve-i emr-i Rabbânî ile, şu ağacın kavânîn-i teşkiliyesinin merkeziyeti, her dalın başında, herbir meyvenin içinde, herbir çekirdeğin yanında bulunur ki, hiçbirinin bir şeyini noksan bırakmayarak, birbirine mâni olmayarak onunla yapılır."(1)

Allah bir ve tek olmasına karşın, milyarlarca işleri bir anda ve karışıklığa meydan vermeden yapabilmesini akla yaklaştırmak için Üstat iki temsil getiriyor. Bu temsillerden birisi ağaç örneğidir.

Mahlukatın en aşağı derecelerinde olan ağacın binlerce meyve ve yaprağının Allah’ın bir kanunu, iradesinin bir cilvesinin bulunduğu bir merkezden tedbir ve idare edilmesi ve bir meyvenin idaresi diğer meyvenin idaresine mani olmaması nasıl somut olarak gözümüz önünde cereyan ediyor ise, aynı şekilde madde ve mahlukattan münezzeh olan  bir tek Allah, bir anda milyarlarca işi şaşırmadan ve yanılmadan yapabilir ve görebilir. Bu paragrafın ana teması budur.

Ağacın merkezindeki ukdey-i hayat ve Emr-i Rabbani olarak tarif edilen manadan  kasıt, ağacın tedbir ve idare edildiği ağacın ruhu hükmünde olan bir kanundur. Yani ağacın bütün tedbir ve sistemi bu bir merkezde bulunan kanun tarafından sağlanıyor. Bu kanun ve merkez aynı anda her bir meyvenin yanında hazır ve nazır gibi durabiliyor. O meyve ve yaprakların bütün ihtiyaç ve gereksinimleri bu merkezdeki kanun eli ile sevk ediliyor. Bu kanunun o meyveler ile irtibatı maddi ve yayılma yolu ile olmuyor. Adeta bu ağacın ruhu hükmünde olan merkezde ki kanun her bir meyve ve yaprak yanında zamansız ve mekansız bulunuyor. Bir tek kanun  somut bir cüzi iken binlerce meyve ve yaprağın yanında hazır ve nazır bulanabiliyor.

Demek mahlukat içinde basit bir ağacın merkezindeki basit bir kanun şu harika işlere mazhar olabiliyor ise, mekan ve zamandan münezzeh olan Allah, bir ve yekta olmasına karşın, milyarlarca işleri ve icraatları aynı anda şaşırmadan yapması neden akıldan uzak olsun. Neden makul sayılmasın. 

(1) bk. Sözler, Otuz İkinci Söz, İkinci Mevkıf.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: İkinci Mevkıf | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 3013 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...