Block title
Block content

"Halk-ı şer şer değil, kesb-i şer şerdir." İnsan dalaleti seçer ve Allah onu yaratırsa bu şer olmaz mı, dalaleti yaratmak nasıl hayır oluyor? Şerri yaratmak şer değilse hayırdır, şerrin yaratılmasındaki hayrı göremiyorum...

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Halk-ı şer, şer değil kesb-i şer şerdir." Yani şerrin yaratılması şer değil, şerrin tercih edilmesi ve ona yönelmek şerdir. 

Mesela, Allah’ın şeytanı yaratması şer değil, çünkü bu yaratılış büyük bir hayra vesile olmak içindir. Ama insanın şeytana uyması ve tabi olması şerdir; çünkü bunun neticesinde bir hayır ve güzellik bulunmuyor ve aynı zamanda çirkin ve kötüdür.

Yaratma noktasından şer ve çirkin diye bir şey yoktur. Her şey ya bizzat güzel ve hayırdır ya da neticeleri itibarı ile güzel ve hayırdır.

Mesela, yağmur unsurunu düşünelim, yağmurun yüz vazifesinin doksan dokuzu insanlığa ve mahlukata faydalı ve güzel neticeler veriyor. Geriye kalan bir kaç zarar ise, yine kendi tedbirsizlik ve dikkatsizliğimizin bir neticesidir. Sel gibi afetlerin, derenin önüne yapılan evimize zarar vermesi, yağmurun suçu değildir. Kendi suçumuzun bir sonucudur. Kendi hatamız neticesinde selin yıktığı hanemize zarar gelmemesi için, "keşke yağmur olmasa idi ya da  yağmasaydı" desek, o zaman bir tek cüzi zarar gelmemek için külli bir hayır ve faydayı yok etmiş oluruz. Bu da o küçük zarara kıyaslanamayacak kadar büyük bir zarar olur.

Onun için hikmet ve hayır, küçük zararlara ve şerlere bakmaz, neticede hasıl olan külli hayra bakar, ona göre yaratır. Bu mana "Hayr-ı kesir için şerr-i kalil kabul edilir." şeklinde tarif ediliyor. Şayet cüzi bir zarar gelmemek için yağmur iptal olsa, yağmurun binlerce güzel ve hayır yönleri de beraberinde iptal olacağı için külli bir şer olur. Yani cüzi şerden kaçayım derken külli şerre girilmiş olur ki kabul edilecek bir durum değildir.

“Şer bir olsa, hayır doksan dokuz olsa, şerri def için, muvakkaten doksan dokuzu terk edilmeli mi? Ya da, şer bir olsa hayır doksan dokuz olsa, bir şerri defetmek için, doksan dokuz hayrın elliye, kırka düşmesini kabul etmek gerekir mi?” Bu önermelerin hepsi yukarıda izah ettiğimiz hususlara ve kaidelere aykırı olduğu için kabul edilemez.

“Ya da bir şerre göz yumup, doksan dokuz hayrı kazanmaya çalışmak mı?” mutabık ve doğru olan önerme budur.

Özetle, şerri yaratmak şer değil, şerri seçmek ve tercih etmek şerdir. Bu yüzden insan şerri seçer Allah da bu seçilen şerri yaratır. Burada şer olan yaratmak değil seçmektir.

* * *
Şayet Allah, şerri her türlü yaratmamış olsa idi, o zaman şerrin hizmet ettiği külli hayırlar ve bunların aksamlarının anlaşılması mümkün olmazdı. Nasıl karanlık aydınlığın dereceleri ile anlaşılmasına hizmet ediyor ise şer ve dalaletin tercih değil yaratılma kısmı da hayır ve hidayetin dereceleri ile anlaşılmasına hizmet ediyor. Bu yüzden Allah şerri ve dalaleti yaratıyor.

Yani şerrin bizzat kendisi ve tercih edilmesi değil, sebep ve vesile olduğu külli hayırlar noktasından hayırlı oluyor. Ebu Cehil olmasa iman ve hidayetin aksamı anlaşılmaz kalırdı ve hayrın güzellikleri insanlar tarafından bilinemezdi. Bu yüzden Allah Ebu Cehil'in şerrini yaratıyor ve büyük bir hayrın anlaşılmasına sebep oluyor.

İntihar etmek bir günahtır ve şer kapsamına girer. Şayet Allah intiharı seçen şahsın seçimini yaratmamış olsa idi, o zaman takva ve ibadetin anlamı yeknesak kalacaktı, yani önemi anlaşılmayacaktı. Bu yüzden Allah intihar fiilini yaratıyor, bu yaratması değil intiharı seçmek şer oluyor.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...