Block title
Block content

Haşir bahsinde, "Kesretçe tevatür derecesindedirler, keyfiyetçe icma kuvvetindedirler." deniyor. Burda ne anlatılmak isteniyor, tevatür ve icma ne demektir, farkları nedir?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Şahitler, muhbirler ise, mesleklerinde, meşreplerinde, mezheplerinde muhtelif oldukları halde, kemâl-i ittifakla şu meselenin esasında müttehiddirler. Kesretçe tevatür derecesindedirler. Keyfiyetçe icmâ kuvvetindedirler. Mevkice herbiri nev-i beşerin bir yıldızı, bir taifenin gözü, bir milletin azizidirler. Ehemmiyetçe şu meselede hem ehl-i ihtisas, hem ehl-i ispattırlar. Halbuki bir fende veya bir san'atta iki ehl-i ihtisas, binler başkalara müreccahtırlar ve ihbarda iki müsbit, binler nâfîlere tercih edilir. Meselâ, Ramazan hilâlinin sübutunu ihbar eden iki adam, binler münkirlerin inkârlarını hiçe atarlar."(1)

Tevatür: İçinde yalan ihtimali olmayan ve bir cemaate dayanan kuvvetli haber; ferdî olmayıp cemaate ait olan sağlam haber anlamına geliyor. Malumdur ki; üç dört muhtelif yoldan gelenler, aynı bir hadiseyi söyleseler, o hadise kesinlik kazanır ve o hadise hakkında şüphe ve şek edilmez. Hayatlarında en ufak bir yalana dahi tenezzül etmemiş yüz yirmi dört bin peygamberin, "Öldükten sonra hayat vardır, evet biz bizatihi gördük." demeleri kuvvetli bir tevatürdür.

İcma, bir konuda fikir birliğine varmak anlamına geliyor. Ya da bir mesele üzerinde âlimlerin ittihat ve ittifak etmesidir.

İcmanın tevatürden farkı, ittihat ve ittifak edenlerin aynı zamanda ve aynı mekanda olmalarıdır. Halbuki binlerce peygamber ve evliyalar ayrı zamanlarda ayrı mekanlarda yaşamışlar. Lakin inanç ve itikatlarının birlik ve beraberliği o kadar sağlam ve aynı ki, sanki icmada olduğu gibi aynı mekanda aynı zamanda birlikte olmuşlar ve ittifakla üzerinde uzlaşmaya varmışlar demektir.

Üstad Hazretleri bu inceliği "keyfiyetçe icma" şeklinde tasvir ediyor. Şayet onların itikat ve ittifak ettiği şeyler batıl olmuş olsa idi bu kesret ve keyfiyet birliği mümkün olmazdı. Çünkü ademi (aslı astarı olmayan batıl bir şey üstünde) bir şey üstünde o kadar zeki ve fazıl insanların ittifak ve ittihat etmesi, gerçekten muhal ender muhaldir.  

(1) bk. Sözler, Onuncu Söz.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...