Block title
Block content

"Hastalık, hayat-ı içtimaiye-i insaniyede en mühim ve gayet güzel olan hürmet ve merhameti telkin eder. Çünkü insanı vahşete ve merhametsizliğe sevk eden istiğnâdan kurtarıyor." Burayı açıklayıp, "istiğnanın düstur edinilmesi" ile irtibatlandırır mısınız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Ey sıkıntıdan şekvâ eden hasta! Hastalık, hayat-ı içtimaiye-i insaniyede en mühim ve gayet güzel olan hürmet ve merhameti telkin eder. Çünkü insanı vahşete ve merhametsizliğe sevk eden istiğnâdan kurtarıyor. Çünkü,  اِنَّ اْلاِنْسَانَ لَيَطْغٰى - اَنْ رَاٰهُ اسْتَغْنٰى sırrıyla, sıhhat ve âfiyetten gelen istiğnâda bulunan bir nefs-i emmâre, şâyân-ı hürmet çok uhuvvetlere karşı hürmeti hissetmez. Ve şâyân-ı merhamet ve şefkat olan musibetzedelere ve hastalıklılara merhameti duymaz."(1)

Buradaki "istiğna" insanın yalnız ve mutsuz olmasıdır. İnsan dost ve ahbaplarından ayrı düştüğü zaman mutsuz olur ki bu duruma istiğna denir. Ki hastalıkta insanlar ziyaret eder ve bu istiğna ve tecrit yerini teveccüh ve şefkate bırakır. Onun için dinimizde hasta ziyareti mühim bir sevap olarak telkin ediliyor. "Vahşet" kelime olarak yalnızlık ve insanlardan tecrit olma hâlidir. 

“Şüphesiz ki insan, kendisini ihtiyaçtan uzak görünce azgınlaşıverir.” (Alak, 96/6-7)

Paragraf içinde geçen "istiğna" insanın kendi kendine yetip başkalarına ihtiyaç duymama durumudur ki, bu insanı ayetin de ifade ettiği gibi kibir ve enaniyete sürükler, yani azgınlaştırır. Firavunun azgınlaşarak İlahlık dava etmesinde bu istiğna ve aczini hissedememe haleti çok etkilidir.  Hastalık ve sıkıntılar insanın bu istiğna hâlini kırıp aczini ve sair insanlara olan ihtiyacını ve en önemlisi de her şeyin Allah’a muhtaç olduğunu hatırlatıyor.

Özetle hastalığımla hastaların hâlini anladığım gibi hastalıkla istiğnam kırılıyor. Böylece insanlara karşı hürmet ve şefkat duyar. 

Cenab-ı Hakk'tan başka kimsenin minneti altına girmemek, gönül tokluğu ve elindekini kâfi bulmak anlamına gelen "istiğna" yukarıda tarif ettiğimiz istiğnadan çok farklıdır, ikisini birbirine iltibas etmemek gerekir. Bu anlamdaki istiğna makbul ve güzeldir. Çünkü insanlara karşı dilenci vaziyetine girmek çok çirkin bir durumdur.

(1) bk. Lem'alar, Yirmi Beşinci Lem'a, On Altıncı Deva.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: On Altıncı Devâ | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 856 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...