Block title
Block content

"Hattâ bir cümlede, bir zerreyi bir göz bebeğinde gördüğü ve yerleştirdiği gibi, güneşi dahi aynı âyetle, aynı çekiçle göğün göz bebeğinde yerleştirir ve göğe bir göz yapar." cümlesini izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Evet, Kur’ân, o teferruat-ı şer’iye ve kavânin-i içtimaiyenin beyanı içinde birden muhatabın nazarını en yüksek ve küllî noktalara kaldırıp, sade üslûbu bir ulvî üslûba ve şeriat dersinden tevhid dersine çevirerek, Kur’ân’ı, hem bir kitab-ı şeriat ve ahkâm ve hikmet, hem bir kitab-ı akîde ve iman ve zikir ve fikir ve dua ve dâvet olduğunu gösterip, her makamda çok makàsıd-ı irşadiye-i Kur’âniyeyi ders vermesiyle Mekkiye âyetlerin tarz-ı belâğatlarından ayrı ve parlak mu’cizâne bir cezâlet izhar eder. Bazan iki kelimede, meselâ, رَبُّ الْعَالَمِينَ ve  رَبُّكَ de, رَبُّكَ tabiriyle ehadiyeti ve رَبُّ الْعَالَمِينَ ile vâhidiyeti bildirir, ehadiyet içinde vâhidiyeti ifade eder."

"Hattâ bir cümlede, bir zerreyi bir göz bebeğinde gördüğü ve yerleştirdiği gibi, güneşi dahi aynı âyetle, aynı çekiçle göğün göz bebeğinde yerleştirir ve göğe bir göz yapar.
"(1)

Ayetin ulvi ve yüksekliğindendir ki; güneş ile zerre aynı cümle içinde müsavi bir mevkide zikrediliyor. Nasıl, Allah’ın sonsuz kudreti karşısında; atom ile gezegen eşit ise, aynı şekilde Allah’ın ulvi kelamında; bir zerre ile güneş müsavidir. Her kelam sahibi, kudret ve ilminin derecesine göre kelam eder, Allah’ın ilmi ve kudreti sonsuz olmasından, elbette kelamı da bu ilim ve kudretin şevketine göre olur.

Ayetlerin üslubunda göze çarpan diğer bir husus; vahidiyet ile ehadiyetin cem olmasıdır. Allah, kainatın geniş sahifelerinden bahis açtığı zaman, zihinler yorulmasın veya boğulmasın diye, hemen aynı mananın yazılı olduğu cüzi bir örneğe intikal eder.

Vahidiyet; kainatın umumu üzerinde görünen tevhit ve birlik mührüdür. Ehadiyet ise; aynı mührün cüzi ve küçük bir mahluk üstünde görünmesidir.

(1) bk. Şualar, On Birinci Şua, Onuncu Mesele (Emirdağ Çiçeği).

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...