"Hayber Kal’asının kapısını Hazret-i Ali çekip kalkan gibi istimal ederek fethe muvaffak olduktan sonra kapıyı yere atmış." rivayetlerin farklı gelmesi güveni kırıyor. Mesela bu kapıyı sekiz adam ile kırk kişi kaldıramamış deniyor, mutlaka biri yanlış!

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Hadislerin senedi, yani sonraki nesillere intikal ettirilmesi yolu, İslam alimlerinin en titiz ve hassas olduğu konulardandır. Bu alanda çok ciddi ilim dalları teşekkül etmiştir. Cerh ve tadil ilmi bunların başında gelir, yani hadisi rivayet eden şahsın güvenirliğini araştıran özel bir ilim dalıdır. Bu ilim dalı İslam alemine özeldir.

Hadis ilminde çok sağlam ve güvenilir alimler yetişmiştir; Buhari ve Müslim gibi. Bunlar hadisin içine girecek yabani unsurları temizlemekte çok maharet kazanmışlardır. Hadisin sıhhat ve güvenlirliğini diline dolayanlara gereken cevabı çok kati olarak vermişlerdir.

Günümüzde din düşmanları özellikle hadislere saldırıyorlar. Amaçları ise hadisin itimadını sarsıp, Kur'an’ı anlaşılmaz kılmak ve kendi hevalarına göre yorumlayıp saptırmaktır. Hadis üzerine binlerce teknik çalışmalar yapılmıştır. Her türlü şüphe ve inkarı bertaraf edecek deliller bu eserlerde sunulmuştur.

Ravilerin aynı olayı farklı yönlerle rivayet etmesi, o olayın sıhhatine zarar vermez. Zira bu farklılıkların çok yönleri olabilir. Mesela harp meydanında yaşanmış bir mucize ya da kerameti görenlerin, o olayı kendi üslubuna ya da mevkisine göre nakletmesi normal bir durumdur. Birisi olayın tam içinde olduğu için olayı daha net aktarırken, diğeri olaya biraz uzak olduğu için daha net aktaramayabilir.

Gözlemcilik herkeste müsavi değildir. Mesela askeri yeteneği olan birisi, düşman sayısını çok güzel analiz ederken, o yeteneği olamayan birisi, daha farklı ve ziyade ifade edebilir. Burada esas olan hadisenin üzerinde ittifak edilmesidir. Raviler de insan olduğu için, onların da mizaç ve meşrepleri muhtelif, hatta birbirine mübayin olabilir.

Kalenin kapısını kaldırmayı önce sekiz adam denemiştir, olmayınca, daha sonra kırk kişi daha denemiş olabilir. Ravinin birisi sekiz kişiye tanık olduğu için kendi tanıklığını ifade ederken, diğer raviler de ikinci kırk olayına tanık olmuş olabilirler. Bunun varyasyonlarını çoğaltmak mümkündür. Onun için şüphe ve evhama kapılmamak icap eder. Malum, ilim evhamı tard ederken, cehil evhamı davet eder.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

BENZER SORULAR

Yükleniyor...