Block title
Block content

Hazret-i Yusuf Aleyhisselâmın, kardeşini bir hile ile alması hadisesi hakkında bilgi verir misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Hazret-i Yusuf'un, kardeşini bir hile ile alması" olayı, Yusuf sûresinde 69-83. âyetler arasında anlatılır. Kardeşi Bünyamini yanında tutmak istemiş, ancak o zamanki Mısır kanunlarına göre yanında tutamayacağı için, Kenan diyarında onların uygulamasını sormuş ve verdikleri cevaba göre işlem yapmıştır.

"Hîle" kelimesi Türkçe'de menfi bir anlamı çağrıştırır. Hâlbuki kelime olarak “çözüm, çare, beceriklilik, bir çıkış yolu bulmak” demektir. Hatta bu kelime, “hîle-i şer'iyye” şeklinde fıkhî bir kavramda da yer alır.

“Hîle-i şer'iyye”, amel ve tasarrufları, şekil ve dış görünüş bakımından fıkha uygun düşürmek için bulunan yollar, çâreler, çıkış noktaları demektir. Bu noktadan baktığımızda, farklı mezheplerin olması dinde bir kolaylık sebebi olmuştur. Öyle ki, bir mezhepte çıkış bulunamayan bir meseleye, bir başka mezhepte çözüm üretilebilmektedir. Bu konunun en meşhur misali, Hz. Eyyub'un yaptığı yemine yönelik, taraf-ı ilâhîden gösterilen çözümdür. Şöyle ki:

“Ve (Eyyuba dedik:) Eline bir demet sap al ve onunla vur. Yeminini bozma.”(Sad, 38/44)

Rivayete göre, Hz. Eyyub'un hastalık günlerinde hanımı bir ihtiyaç için dışarı çıkmış, ama geç gelmişti. Hz. Eyyub, şayet iyileşirse ona yüz sopa vuracağına yemin etti. Allah, yemini hususunda böyle bir çözüm gösterdi.(1)

Böyle haller, kitapta olmayan meseleleri kitabına uydurmak değil, zor durumlarda bir çıkış yolu bulmaktır.

(1) bk. Beydâvi, III, 190.

***

Kur'an, Hazreti Yusuf (as)'dan bahsederken, hikayenin akışı içinde,

“Her bilenin üzerinde daha iyi bilen vardır."(Yûsuf, 12/76)

ayeti ile yüksek bir hakikati ihtar ve ikaz ediyor. O kıssayı, kuru bir hikaye olmaktan çıkarıp, yüksek kanunların ihtar edildiği bir rehber konumuna getiriyor.

Buradaki en yüksek düstur; “Her bilenin üzerinde daha iyi bilen vardır." düsturudur. Bu düstur içinde hem tevhit, hem Allah’ın sonsuz ilmine atıf, hem ahlaki değer, hem de içtimai bir kaide vardır. Evet, Allah; bilenler üstünde en büyük bilendir, bilmekte bir üstünlük vardır, bilenler her alanda üstündür, bilmek kainatta en önemli hakikattir. Her alanda bilmek üstünlük sağlar, burada bilmekten kastedilen şey ilimdir. İlim ise; her dönemde geçer akçedir.

İşte, Allah, basit bir yol gösterme işinde, böyle külli hakikatleri de yanında ihtar ediyor. Belagat; az söz ile çok şey anlatmak ve cüzi kelamları külli etmektir. Bu ayette de cüzi ve basit bir olayda, önemli ve külli hakikatler ifade edilmiştir.    

Burada, Hazreti Yusuf (as)'a yol gösteren Allah’tır; Allah ise, fiillerinden dolayı hesaba çekilmez. Allah mülkünde keyfemayeşa tasarruf eder. O şartlar içinde, kardeşini alı koymanın en münasip yolu buymuş ki, Allah o şekilde emrediyor. Bu yüzden peygambere; "hile yaptı" demek yerine, Allah, ona o şekilde emir verdi veya yaptırdı, demek daha münasip olur.

***

Burada Üstat, Kur'an’ın her bir suresinin, küçük bir Kur'an hükmünde olduğu için, surelerin her birinde, Kur'an’ın genel geçer kanun ve kaidelerinin zikredildiğine işaret ediyor.

Mesela; Kur'an, Hazreti Yusuf (as)’in hayatından bahsederken, sadece bir hayat hikayesi olarak değil, önemli ve yüksek kaideleri de, bu hikaye içerisinde serpiştiriyor. Bu belagata zıt değil, bilakis o sureleri küçük bir Kur'an suretine çeviren önemli hakikatlerdir. Kur'an, Hazreti Yusuf (as) dan bahsederken, hikayenin akışı içinde “Her bilenin üzerinde daha iyi bilen vardır." ayeti ile yüksek bir hakikati ihtar ve ikaz ediyor. O kıssayı kuru bir hikaye olmaktan çıkarıp, yüksek kanunların ihtar edildiği bir rehber konumuna getiriyor.

Kur'an, tevhit ve haşir gibi ana konularını, bütün ayet ve surelerinde işari ve remzi olarak zikrediyor. Zaten asıl maksatta hikaye anlatmak değil, terbiye ve ders vermektir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Onuncu Mes'ele | Yazar: Şadi EREN ( Prof. Dr.) | Okunma Sayısı: 830 | Word indir | Pdf indir
Paylaş

Yorumlar

hakan
Allah razi olsun.Simdi oldu!
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
fatih.abdullahoglu
Allah razı olsun... mektubattan bu konuyu okudugum zaman " hile ıle" kelimesi zihnime takılıyordu müdaakkik agabeylerimiz bizi bu sorular ve verilen cevaplarla daha dıkkatli ve tahkiki okumaya tesvik ediyorlar..slm ve saygılarımla
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
BENZER SORULAR
Yükleniyor...