Block title
Block content

"Hem de garazın mesîlinde ve kastın mecrasında teferruk etmemek için sedad etmek, çeleçepe temayül etmemektir. Tâ canipler garazın kuvvetini teşerrüb etmekle ehemmiyetsiz etmesin..." cümlelerini izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Hem de garazın mesîlinde ve kastın mecrasında teferruk etmemek için sedad etmek, çeleçepe temayül etmemektir. Tâ canipler garazın kuvvetini teşerrüb etmekle ehemmiyetsiz etmesin. Belki köşeler, tazammun ettikleri taravet ve letafetiyle zenav gibi garaza imdat ve kuvvet vermek gerektir."(1)

Bir fikri ve kast edilen manayı, cümle içinde kanal ve mecrasından çıkarmadan ve sağa sola saptırmadan istikamet üzere götürmek, cümlenin kemalindendir. Şayet cümle içerisinde akıp giden garaz (hedef, amaç), yani ana fikir sağa sola, yani yan taraflara dağılırsa, garaz kuvvetten düşer zayıf kalır ki maksat cümle içinde kaybolur gider. Bu da maksadı muhataba aktaramamak demektir.

Kur’an-ı Kerim, cümle içinde hem garazı muhafaza etmek hem de yan manalara gönderme yapmak ile iki zıt hali cem etmiştir. Yani Kur’an ayetlerinin ana manasının yanında, binlerce yan ve işari manaların da bulunmasına rağmen selaset ve ifade gücünden bir şey kaybetmemesi, onun mucize olduğunun kanıtıdır.

Cümlenin kıyı ve köşelerindeki delikler manayı sömürmemeli, manaya destek vermeli ki cümle selasetli ve kuvvetli olsun. Yani işari ve yan manalar cümlenin ana konusuna kuvvet ve destek olmalı, köstek olmamalıdır. Şayet cümlenin köşe delikleri ana temayı, yani esas meseleyi sömürüp kuvvetten düşürüyor ise cümleyi kurgulayan müellifte iş yok demektir.

(1) bk. Muhakemat, Unsuru'l-Belegat, Onuncu Mesele.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...